Ödenen her vekalet ücreti rücu edilmek zorunda mı?

Zorunlu değil. Rücu, kusurun ve zararın ayrıca tespitine bağlıdır; mahkemenin aleyhe karar vermiş olması tek başına personelin kişisel sorumluluğunu doğurmaz.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Kişisel sorumluluk ve zarar" başlıklı 12'nci maddesinde; Devlet memurlarının görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek zorunda oldukları ve memurun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedel üzerinden ödenmesinin esas olduğu belirtilmiştir. 13'üncü maddede ise kişilerin, kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili uğradıkları zararlardan dolayı personel aleyhine değil ilgili kurum aleyhine dava açacağı ve kurumun genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkının saklı olduğu ifade edilmiştir.

Bu iki maddeye dayanılarak çıkarılan Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelikte ise usul gösterilmiştir: memurların, görevlerini kasıt, ihmal veya tedbirsizlik sonucu gerekli dikkat ve itina ile yapmamaları sebebiyle idarenin veya kişilerin uğradığı zararların memurlarca tazmin edileceği; zarar miktarının, kurumun en üst yöneticisinin belirleyeceği iki kişi ile zarara sebebiyet veren memurun ilk amirinden oluşan üç kişilik bir heyet tarafından tespit edileceği düzenlenmiştir.

Sayıştay 6. Dairesinin 11.04.2025 tarihli, 973 sayılı kararında (73 sayılı ilamın 59'uncu maddesi); belediye aleyhine hükmedilen vekalet ücretinin ödendiği ancak sorumlularına rücu işlemlerinin yapılmadığı iddiası incelenmiştir. Daire, yukarıdaki hükümleri değerlendirdikten sonra; sorgu konusu mahkeme kararına istinaden katlanılan vekalet giderinin 657 sayılı Kanunun 12'nci maddesi kapsamında yer almadığı sonucuna varmış ve söz konusu ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle karar vermiştir.

Burada dikkatli olmak gerekir: Sayıştay kararlarında, dava kaybı nedeniyle doğan giderlerin rücu edilmesi gerektiği yönünde tespitler de bulunmaktadır. Belirleyici olan somut olayda kusurun ortaya konulup konulmadığıdır. Örneğin bir idari işlemin, açıkça mevzuata aykırı biçimde ve gerekli araştırma yapılmadan tesis edilmesi nedeniyle iptal edilmesi halinde kusur tartışması güçlenirken; hukuki yorum farkından ya da içtihat değişikliğinden kaynaklanan kayıplarda kusurdan söz edilmesi güçtür.

Uygulama önerisi: aleyhe sonuçlanan her dava için kusur değerlendirme tutanağı düzenleyin, kararın gerekçesi ne, işlem hangi bilgi ve belgeye dayanılarak tesis edilmişti, mevzuata açık aykırılık var mı. Kusur tespit edilirse Yönetmelikteki üç kişilik heyet usulünü işletin. Kusur bulunmadığı sonucuna varıyorsanız bunu da tutanağa bağlayın; denetimde sorgulanan çoğunlukla rücu yapılmaması değil, hiçbir değerlendirme yapılmamış olmasıdır.