Sermaye artırımıyla şirket üzerinden personel çalıştırılabilir mi?

Sakıncası büyüktür. Bu yöntem; hem sermaye artırımının amacını saptırır hem de personeli sözleşmesiz ve kayıt dışı bir ilişki içine sokar.

Mevcut düzen 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulmuştur: kamu kurum ve kuruluşlarında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmeleri kapsamında çalıştırılan işçilerin mahalli idare şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmesine karar verilmiş; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 ve 24'üncü maddelerinin uygulanmasına dair usul ve esaslar yayımlanarak geçiş işlemleri tamamlanmıştır. Bu düzende personel; belirli bir şirketin kadrosunda, iş sözleşmesiyle ve mevzuatta belirlenen mali haklarla çalışır. Hizmet ise idare ile şirket arasında imzalanan doğrudan hizmet alımı sözleşmesiyle gördürülür.

Sermaye artırımı ise tamamen farklı bir işlemdir: şirketin öz kaynağını güçlendirmek amacıyla yapılır ve karşılığında idare iştirak payı edinir. Sermaye artırımı bir hizmet bedeli ödemesi değildir. Personel maliyetinin sermaye artırımı yoluyla karşılanması halinde;

- Ödenen tutarın hangi hizmetin karşılığı olduğu belirsizleşir,
- Çalışanlar ile idare arasındaki ilişki belgesiz kalır,
- Personel giderlerine ilişkin yasal sınırların takibi imkansız hale gelir,
- Şirketin mali tabloları, gerçekte gider olan bir tutarı öz kaynak olarak gösterir.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; sermayesi belediyeye ait olan ancak kuruluş amacı personel temini olmayan bir şirkete her yıl sermaye artırımı yapılmak suretiyle kaynak sağlandığı ve şirket üzerinden kayıt dışı ve bir sözleşmeye dayanmaksızın personel çalıştırıldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; ilgili personelin mevcut belediye şirketine geçirilmesi ve istihdamının o şirket üzerinden sözleşmeye dayalı olarak sürdürülmesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: personel istihdamı ile sermaye işlemlerini birbirinden tümüyle ayırın. Personel hizmeti alınacaksa; ek 20'nci madde kapsamındaki şirketle sözleşme imzalayın, bedeli yaklaşık maliyet esaslarına göre hesaplayın ve hakediş düzeni kurun. Sermaye artırımını yalnızca şirketin yatırım ve öz kaynak ihtiyacı için ve genel kurul kararına dayalı olarak yapın. Şirketlerinizin kuruluş amacını (ana sözleşme faaliyet konusu) kontrol edin; amaç dışı faaliyet, sonradan giderilmesi güç sorunlar doğuruyor.