Araç kiralama ihalesini yakıt dahil yapabilir miyiz?

Vardır. Taşıt kiralamalarında yakıtın kiralama bedeline dahil edilmesi, mevzuatın tasarruf amacına aykırı bulunmakta ve denetimde bulgu konusu yapılmaktadır.

237 sayılı Taşıt Kanunu'nun "Kanunun şümulü" başlıklı 1'inci maddesinde; genel bütçeye dahil daireler, katma ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birliklerinin bu Kanun hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir. 2'nci maddede ise kapsam dışı bırakılan taşıtlar sayılmıştır: traktör, arazöz, motorla işleyen her çeşit ziraat ve inşaat makineleri, hava taşıtları ve zırhlı ambulanslar ile münhasıran askeri maksatlarla kullanılan taşıtlar. Bunların dışındaki taşıtlar, kiralama yoluyla edinilse dahi kapsamdadır.

237 sayılı Kanun'un 12'nci maddesine dayanılarak çıkarılan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller, taşıt ihtiyacının hizmet alımıyla karşılanmasındaki temel amacı "taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu biçimde kullanılması" olarak tanımlar. Yakıtın kiralama bedeline dahil edilmesi bu amaçla bağdaşmaz; çünkü gerçek yakıt tüketimi ile ödenen bedel arasındaki ilişki koparılır ve idare fiilen tüketilmeyen yakıtın da bedelini öder.

Sayıştay'ın 2023 yılı denetim raporlarından birinde, bir belediyenin araç kiralamalarına ilişkin hizmet alımı ihalelerinde bazı araçların mevzuata aykırı olarak yakıt dahil şekilde ihale edildiği tespit edilmiştir. Aynı bulguda, fiyat farkı hesaplamalarında kullanılan katsayıların da hatalı olduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak, 237 sayılı Kanuna tabi araçların kiralanmasında anılan Esas ve Usullerin tasarruf amacına yönelik düzenlemelerine uygun hareket edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Doğru kurgu şudur: kiralama bedeli yakıtsız belirlenir, yakıt idarece karşılanır ve araç bazında kilometre-tüketim takibi yapılır. Bu aynı zamanda amaç dışı kullanımın da tek gerçekçi kontrolüdür.