Taşınmazların muhasebe değeri nasıl belirlenir?

Değersiz veya sembolik değerle kayıtlı taşınmazlar, bilançoyu ciddi biçimde yanıltır; düzeltilmesi gerekir.

Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların kayıtlara alınmasında esas alınacak değerleri belirler. Ediniş şekline göre (satın alma, kamulaştırma, devir, bağış, tahsis) uygulanacak değerleme ölçüsü farklılık gösterir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de muhasebeleştirme esaslarını düzenler.

Değeri bilinmeyen veya çok eski tarihli taşınmazlar için yapılması gereken, bir değer tespit çalışması yürütülmesidir. Bu çalışmada; emsal satış bedelleri, emlak vergisine esas değerler ve gerekiyorsa uzman görüşü kullanılabilir. Tespit yönteminin yazılı olarak belgelenmesi önemlidir.

Özellikle dikkat edilmesi gereken konular: arsa ve üzerindeki binanın ayrı ayrı izlenmesi (arsa amortismana tabi değildir), tahsisli taşınmazların kayıtlarda kalması ve kamulaştırma yoluyla edinilen taşınmazların ödenen bedelle kaydedilmesi.

Sayıştay denetimlerinde, taşınmaz kayıtlarının tapu kayıtlarıyla ve muhasebe ile uyumsuz olması düzenli olarak raporlanmaktadır.

Çalışmayı tapu envanteri çıkararak başlatmanızı ve her taşınmaz için değer dayanağını dosyalamanızı öneririm; bu, çok yıllı ama bir kez yapıldığında kalıcı fayda sağlayan bir çalışmadır.