Atıksu ücret tarifemizi belirlerken tam maliyet hesabı yapmadan makul bir rakam belirlesek, ayrıca organize sanayi bö...

Doğru değil, burada iki ayrı ve birbirini besleyen ihlal var: (1) atıksu tarifesinin tam maliyet esasına göre değil, keyfi/sabit bir rakamla belirlenmesi, (2) organize sanayi bölgesinin ön arıtma yapmadan yüksek kirlilik yüklü atıksuyu doğrudan sisteminize bağlaması: 2024 denetiminde aynen, 'Belediye Meclisi tarafından 2024 yılı atıksu ücret tarifesinin TAM MALİYET ESASINA GÖRE BELİRLENMEDİĞİ, ÖN ARITMA TESİSİ BULUNMAYAN organize sanayi bölgesinden çıkan atıksuların TÜM KİRLİLİK YÜKÜ İLE BİRLİKTE kanalizasyona VERİLDİĞİ görülmüştür.' 2872 sayılı Çevre Kanunu m.3/g, temel ilkeyi koyar: 'Kirlenme ve bozulmanın önlenmesi... için yapılan harcamalar KİRLETEN VEYA BOZULMAYA NEDEN OLAN TARAFINDAN KARŞILANIR.' Aynı Kanun m.11, atıksu altyapı sistemini kullananların 'yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının TAMAMINA KİRLİLİK YÜKÜ VE ATIKSU MİKTARI ORANINDA katılmak zorunda' olduğunu, ayrıca organize sanayi bölgelerinde bu sorumluluğun 'organize sanayi bölgesi yönetiminde' olduğunu belirtir. Atıksu Tarifeleri Yönetmeliği m.13, tarifenin 'yatırımın finansal maliyeti, sistemin işletilmesi ve bakımı, sabit varlıkların amortisman maliyetleri, yönetim ve izleme giderleri, vergiler, kamulaştırma ve... özkaynak getirisinden oluşan TAM MALİYETİ' içermesini ister; m.17 ise 'tam maliyet ve kirleten öder esaslarının' birlikte kullanılacağını, 'sanayiler için ücretlendirmenin atıksu debisi' ve kirlilik yüküne göre yapılacağını düzenler.

Analiz: (1) 'Makul bir rakam belirledik' yaklaşımı; SEZGİSEL BİR TARİFE ile MALİYET HESABINA DAYALI TARİFE'yi karıştırır: 'makul görünen' bir tarife, gerçek sistem maliyetini (yatırım, amortisman, bakım) yansıtmayabilir, Yönetmelik, tarifenin 'toplam sistem maliyetine' dayanmasını açıkça ve ayrıntılı olarak şart koşar; bu hesap yapılmadan belirlenen bir tarife, ne kadar makul görünürse görünsün, mevzuata uygun değildir (aliaga-vergi-sgk-borcu-gecikme-zammi dosyasının 'bir rakamın sezgisel olarak makul görünmesi, o rakamın öngörülen hesaplama yöntemiyle üretilmiş olduğu anlamına gelmez' sürümü: bir ücret/tarifenin mevzuata uygunluğu, sonucun 'mantıklı görünmesiyle' değil, öngörülen hesaplama yönteminin (tam maliyet esası) fiilen uygulanmasıyla ölçülür). (2) OSB'nin ön arıtma yapmadan bağlanması, sadece OSB'nin değil, sizin sisteminizin de sorunu haline gelir: yüksek kirlilik yüklü atıksuyun arıtılmadan kanalizasyona girmesi, sizin atıksu arıtma tesisinizin kapasitesini ve verimliliğini de olumsuz etkiler, bu, sadece bir 'kirletenin sorumluluğu' meselesi değil, sizin altyapınızın sağlığını ilgilendiren bir konudur. (3) İki ihlal birbirini besler, düşük tarife, kirletenin arıtma yapmasını teşvik eden mali baskıyı da ortadan kaldırır: eğer tarife kirlilik yüküne göre farklılaştırılmıyorsa (kirleten öder ilkesi işletilmiyorsa), OSB'nin ön arıtma yatırımı yapması için mali bir teşviki de kalmaz, düşük ve sabit bir tarife, kirletmenin maliyetsiz olmasına yol açar. (4) Düzeltme; atıksu tarifesinin tam maliyet esasına göre yeniden hesaplanması, OSB'nin ön arıtma yükümlülüğünü yerine getirmesi için gerekli yaptırım/takip sürecinin başlatılmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Atıksu hizmetinin toplam sistem maliyeti (yatırım, işletme, amortisman, yönetim giderleri) ayrıntılı olarak hesaplanıp tarife buna göre güncellensin. (2) OSB'nin ön arıtma tesisi kurma yükümlülüğünü yerine getirmesi için resmi bildirim ve takip süreci başlatılsın; gerekiyorsa idari yaptırımlar uygulansın. (3) Sanayi kullanıcıları için kirlilik yüküne göre farklılaştırılmış (kirleten öder ilkesine uygun) bir tarife yapısı oluşturulsun. (4) Arıtma tesisinizin, OSB'den gelen yüksek kirlilik yükünden etkilenip etkilenmediği teknik olarak değerlendirilsin.

Uygulama önerisi: atıksu tarifenizi 'makul görünen bir rakam' yerine, yönetmelikteki maliyet kalemlerini (yatırım, amortisman, işletme vb.) tek tek hesaplayarak oluşturun, bu hem mevzuata uygunluğu sağlar hem de kirletenlere doğru mali sinyali verir. Ve denetçinin ölçüsü nettir: atıksu tarifesi tam maliyet esasına dayanmalı ve kirleten öder ilkesini yansıtmalıdır; ön arıtma yapmadan sisteme bağlanan yüksek kirlilik yükü, hem çevresel hem mali açıdan idarenin gözetim yükümlülüğünü ihlal eder.