Zorunlu engelli memur kadromuzu ve korunma altındaki çocuklar için ayrılan kadroyu şu an dolduramadık; uygun aday çık...

Hayır, makul değil, çünkü bu iki istihdam kalemi, 'uygun aday çıkarsa doldururuz' şeklinde isteğe bağlı bir hedef değil, kanunla belirlenmiş zorunlu bir orandır; ikisi de ayrı ayrı ve kesintisiz yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerdir: 2021 denetiminde aynen, 'Belediyede ZORUNLU BULUNAN engelli memur ile Sosyal Hizmetler Kanunu uyarınca İSTİHDAM EDİLMESİ ZORUNLU personellerin istihdam EDİLMEDİĞİ tespit edilmiştir.' 657 sayılı Kanun m.53 ve buna dayanan yönetmelik, 'İdareler çalıştırdıkları personele ait kadrolarda %3 ORANINDA engelli personel çalıştırması ZORUNLUDUR' der, bu bir hedef değil, bağlayıcı bir orandır. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ek m.1/1-a ise ayrı bir zorunluluk daha getirir: 'kamu kurum ve kuruluşları tarafından hangi statüde olursa olsun serbest kadro ve pozisyonları toplamının BİNDE BİRİNİN bu madde kapsamında istihdam edilecekler için ayrılacağı, serbest kadro ve pozisyon toplamının BİNDEN AZ OLMASI HALİNDE DAHİ kamu kurum ve kuruluşlarında EN AZ BİR PERSONELİN bu madde kapsamında istihdam edileceği'. Dikkat edilmesi gereken nokta: kanun, kadro sayınız binden az olsa bile en az 1 kişinin istihdam edilmesini ister, yani 'oranı karşılayacak kadromuz yok' savunması bile bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Sonuç: 'Anılan mevzuat hükümleri gereğince istihdam edilmesi gereken zorunlu personel için GEREKLİ ÇALIŞMALARIN YAPILMASI SAĞLANMALIDIR.'

Analiz: (1) 'Uygun aday çıkana kadar bekleriz' savunması; PASİF BEKLEYİŞ ile AKTİF İSTİHDAM SÜRECİ YÜRÜTME'yi karıştırır: kanun, belediyenin 'aday gelirse alırım' şeklinde pasif kalmasını değil, İŞKUR gibi kurumlar aracılığıyla aktif olarak bu kadroları doldurma sürecini yürütmesini öngörür, engelli memur alımı ve korunma altındaki çocukların istihdamı için düzenli olarak açılan merkezi sınav ve yerleştirme süreçleri vardır; belediyenin bu süreçlere başvuru yapıp yapmadığı denetlenebilir bir eylemdir (kurtalan-meclis-karari-yayinlanmama ve cizre-hayvan-bakimevi-kaynak-ayirmama dosylarının 'bir yükümlülüğü pasif bir beklentiye indirgemek, o yükümlülüğü fiilen yerine getirmemek anlamına gelir' sürümü: kanunun 'zorunlu' dediği bir istihdam oranı, idarenin aktif başvuru/yerleştirme sürecine katılmasını gerektirir; bu süreç işletilmeden 'uygun aday çıkmadı' demek, aktif bir arayışın yapılmadığının işaretidir). (2) İki farklı kanundan (657 ve 2828) gelen bu yükümlülükler birbirinden bağımsızdır, biri diğerini telafi etmez: engelli memur kadrosunun dolu olması, korunma altındaki çocuklar için ayrılan kadronun boş kalmasını mazur göstermez; her ikisi ayrı kanunlardan doğan, ayrı ayrı takip edilmesi gereken yükümlülüklerdir. (3) 'En az bir kişi' şartı, küçük belediyeler için de istisna tanımaz: kanun koyucu, kadro sayısının azlığını önceden öngörmüş ve küçük idareler için bile asgari bir kişi istihdamını zorunlu kılmıştır, bu, 'bizim kadromuz zaten az, oran uygulanamaz' itirazını baştan geçersiz kılan bir düzenlemedir. (4) Düzeltme; hem engelli memur hem de 2828 sayılı Kanun kapsamındaki zorunlu istihdamın, ilgili kurumlar (İŞKUR, DPB vb.) aracılığıyla aktif başvuru süreçleri işletilerek derhal tamamlanmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Mevcut kadro yapısına göre engelli memur ve 2828 sayılı Kanun kapsamındaki istihdam açığı hesaplanıp, bu kadrolar için resmi başvuru/talep süreci (İŞKUR, DPB) başlatılsın. (2) Bu süreçlerin sonuçsuz kalması durumunda, alternatif kaynaklardan (örn. duyuru, ilan) aday bulma çabaları belgelensin. (3) Personel biriminde, bu iki zorunlu istihdam kaleminin doluluk oranı düzenli (örn. yıllık) olarak izlenip raporlansın. (4) Yeni açılacak her kadronun, önce bu zorunlu oranları etkileyip etkilemediği kontrol edilerek planlansın.

Uygulama önerisi: 'uygun aday bekliyoruz' pasif tutumundan, ilgili kurumlara resmi başvuru yapıp süreci aktif takip eden bir yaklaşıma geçin, bu hem yükümlülüğü yerine getirir hem de idarenin gerçekten çaba gösterdiğini belgeler. Ve denetçinin ölçüsü nettir: kanunla belirlenen zorunlu istihdam oranları (engelli memur %3, korunma altındaki çocuklar binde bir, kadro azlığında dahi en az bir kişi), idarenin pasif beklentisiyle değil, aktif başvuru ve yerleştirme süreciyle karşılanmalıdır.