Hayvan bakımevi kurma süremiz henüz yeni doldu; bütçemizden bu amaç için ayrı bir kaynak ayırmasak, süreç içinde ihti...

Aykırı, çünkü 5199 sayılı Kanun, sadece bakımevi kurma zorunluluğunu değil, bunun için önceden, sabit bir oranda kaynak ayrılmasını da ayrı ve zorunlu bir yükümlülük olarak düzenlemiştir; 'ihtiyaç oldukça harcarım' yaklaşımı, bu önceden kaynak ayırma şartını tamamen atlar: 2024 denetiminde aynen, 'Belediyenin, sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla HAYVAN BAKIMEVLERİ KURMADIĞI ve bu amaç için mevzuatta belirtilen ÖLÇÜDE KAYNAK AYIRMADIĞI görülmüştür.' 5199 sayılı Kanun Ek m.1, hangi belediyelerin bakımevi kurmakla yükümlü olduğunu sayar; Geçici m.4 ise hem süreyi hem kaynak ayırma zorunluluğunu birlikte düzenler: 'Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yetmiş beş bini aşan belediyeler 31/12/2022, DİĞER BELEDİYELER İSE 31/12/2024 tarihine kadar... hayvan bakımevlerini kurmakla YÜKÜMLÜDÜR. Belediyeler bu madde yürürlüğe girdikten sonra ÜÇ YIL SÜREYLE... hayvan bakımevleri kurmak ve rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek için kesinleşmiş EN SON BÜTÇE GELİRLERİNİN BİNDE BEŞİ ORANINDA KAYNAK AYIRIR. Bu oran büyükşehir belediyelerinde binde üç olarak uygulanır. Bu fıkra uyarınca ayrılan ÖDENEKLER BAŞKA BİR AMAÇ İÇİN KULLANILAMAZ.' Yani kanun, kaynağın 'ihtiyaç oldukça' değil, belirli bir oranda, önceden ve kesintisiz ayrılmasını, üstelik bu kaynağın başka hiçbir işe harcanamayacağını özellikle vurgular. Denetim sonucu: 'Belediye tarafından bu amaç için mevzuatta belirtilen ölçüde kaynak AYRILMADIĞI ve 31.12.2024 tarihine kadar kurmakla yükümlü olduğu hayvan bakımevini KURMADIĞI tespit edilmiştir.' İdarenizin cevabı olumlu bir adımı gösterir: 'Hayvan Bakımevi, Rehabilitasyon merkezi ve doğal yaşam alanı KURULMASINA BAŞLANDIĞI'.

Analiz: (1) 'İhtiyaç oldukça harcarım' yaklaşımı; KAYNAK AYIRMA ile HARCAMA YAPMA'yı karıştırır: kanun, size 'harcama yaptığınızda öderim' değil, 'her yıl bütçe gelirinizin binde beşini ÖNCEDEN bu amaca AYIRIN' der, bu, bir rezerv/tahsis mekanizmasıdır, harcama anındaki bir karar değildir; kaynağı önceden ayırmazsanız, bakımevi kurma projesi hiçbir zaman yeterli ve kesintisiz finansmana kavuşmaz (kurtalan-meclis-karari-yayinlanmama dosyasının 'bir yükümlülüğün öngördüğü mekanizma atlanıp doğrudan sonucuna geçilmeye çalışılamaz' sürümü: kanun bir hedefe ulaşmak için belirli bir ARA MEKANİZMA (burada: önceden kaynak ayırma) öngörmüşse, bu mekanizma atlanıp doğrudan 'ihtiyaç oldukça hallederim' denilerek hedefe ulaşılmaya çalışılamaz). (2) Kaynağın 'başka bir amaç için kullanılamaması' hükmü, bu paranın GERÇEKTEN korunmasını garanti eder: kanun, sadece bir oran belirlemekle kalmaz, ayrılan kaynağın başka hiçbir bütçe kalemine kaydırılamayacağını özellikle vurgular, bu, hayvan bakımevi projesinin, bütçe darboğazlarında ilk feda edilen kalem olmasını önlemek içindir. (3) Süre zaten dolmuşken kaynak da ayrılmamışsa, bu iki eksiklik BİRBİRİNİ BESLER: kaynak ayrılmadığı için bakımevi kurulamamış, bakımevi kurulmadığı için de süre aşılmıştır, bu, tek bir eksikliğin değil, birbirine bağlı iki yükümlülüğün ihmal edildiğini gösterir. (4) Düzeltme; geçmişe dönük ayrılmamış kaynağın telafi edilmesi (mümkünse), bundan sonraki yıllar için binde beşlik oranın kesintisiz ayrılması ve bakımevi projesinin tamamlanmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Hayvan bakımevi, rehabilitasyon merkezi ve doğal yaşam alanı projesinin tamamlanması hızlandırılsın (idarenin başlattığı çalışma sürdürülsün). (2) Geçmiş yıllarda ayrılmayan kaynağın etkisi değerlendirilip, bundan sonraki bütçelerde binde beşlik (büyükşehirlerde binde üç) oranın kesintisiz ayrılması sağlansın. (3) Ayrılan kaynağın başka bir amaçla kullanılmadığından emin olacak ayrı bir bütçe kalemi/takip mekanizması oluşturulsun. (4) Proje tamamlanana kadar, ayrılan kaynağın kullanım durumu ve bakımevi inşaat sürecinin ilerleyişi düzenli olarak meclise raporlansın.

Uygulama önerisi: kanunun öngördüğü 'önceden kaynak ayırma' yükümlülüklerini 'ihtiyaç oldukça bakarız' esnekliğiyle değiştirmeyin, özellikle 'başka amaçla kullanılamaz' ibaresi olan kaynaklarda, bu tahsisi ayrı bir bütçe kalemi olarak somutlaştırın. Ve denetçinin ölçüsü nettir: bir kanun hem bir yükümlülüğü (bakımevi kurma) hem de bu yükümlülüğü finanse edecek kaynağı (bütçe gelirinin belirli oranı) ayrı ayrı zorunlu kılmışsa, kaynağın önceden ayrılmaması, yükümlülüğün yerine getirilmesini fiilen imkansız hale getirir.