Çatımıza kurduğumuz güneş enerjisi sistemiyle ürettiğimiz fazla elektriği şebekeye veriyoruz; bunun için dağıtım şirk...

Kendiliğinden işlemez, şebekeye verdiğiniz enerjinin karşılığının hesaplanıp size ödenmesi (veya tüketiminizden düşülmesi), ancak resmi bir mahsuplaşma işlemiyle mümkündür; bu işlem yapılmadığı sürece, ürettiğiniz ve şebekeye verdiğiniz enerji karşılıksız kalır: 2024 denetiminde aynen, 'Belediyenin kendi imkanları ile üretip şebekeye verdiği elektrik enerjisi için DAĞITIM ŞİRKETİYLE MAHSUPLAŞMA YAPMADIĞI görülmüştür.' Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği m.4, mahsuplaşmayı tam olarak bu ihtiyaç için tanımlar: 'belirli bir zaman dilimi içerisinde gerçekleşen ÜRETİM VE TÜKETİMİN BİRBİRİNDEN DÜŞÜLMESİ sonucu kwh cinsinden NET ÜRETİM VEYA NET TÜKETİM DEĞERİNİN BULUNMASI'. Yönetmeliğin m.25'i ise şebekeye verilen ihtiyaç fazlası enerjinin karşılıksız kalmaması için bir mekanizma kurar: 'görevli tedarik şirketinin SATIN ALMAKLA YÜKÜMLÜ OLDUĞU enerji miktarı için yapılacak ÖDEMEYE ilişkin hususlar' düzenlenmiştir. Denetim, somut durumu tespit eder: 'İdarenin idari binasına kurulmuş çatı güneş enerji sistemlerinde elektrik enerjisi ÜRETİP İHTİYAÇ FAZLASINI ŞEBEKEYE VERMESİNE RAĞMEN ilgili dağıtım şirketiyle MAHSUPLAŞMA YAPMADIĞI tespit edilmiştir.' İdarenizin cevabı, süreci başlatma niyetini gösterir: 'hizmet alımı ile ilgili işlemler tamamlandıktan sonra bulguda belirtilen hususlara riayet edilerek MAHSUPLAŞMA İŞLEMİNİN GERÇEKLEŞTİRİLECEĞİ'. Sonuç: 'belediyenin kendi imkanları ile üretip dağıtım şebekesine verdiği elektrik için ilgili dağıtım şirketi ile KENDİ TÜKETTİĞİ ELEKTRİK BEDELİNE KARŞILIK MAHSUPLAŞMA yapılması gerekmektedir.'

Analiz: (1) 'Şebekeye katkı sağlıyoruz, doğal bir denge' algısı; FİZİKSEL ENERJİ AKIŞI ile MALİ/HUKUKİ KARŞILIĞIN OTOMATİK OLUŞTUĞU'nu karıştırır: şebekeye elektrik vermeniz, teknik olarak gerçek bir enerji akışıdır, ama bu akışın parasal karşılığa dönüşmesi, ancak Yönetmeliğin öngördüğü resmi mahsuplaşma/ödeme sürecinin işletilmesiyle mümkündür; süreç işletilmezse, verdiğiniz enerji fiilen dağıtım şirketine bedelsiz aktarılmış olur (alanya-zabita-memurlugu-sirket-personeli dosyasının 'bir sürecin doğal/kendiliğinden işleyeceği varsayımı, o sürecin resmi adımlarının atlanmasına yol açar' sürümü: bir hakkın (burada: ürettiğiniz enerjinin karşılığını alma hakkı) var olması, o hakkın kendiliğinden gerçekleşeceği anlamına gelmez; hak, öngörülen usul işletilerek somutlaştırılmalıdır). (2) Mahsuplaşmanın yapılmaması, doğrudan bir kamu kaynağı kaybıdır: belediyenin ürettiği ve sisteme verdiği her kWh, normalde ya doğrudan bir gelir (satın alma bedeli) ya da belediyenin kendi tüketim faturasından düşülecek bir tutar olarak geri dönmelidir, mahsuplaşma yapılmadığında, bu değer hiçbir şekilde belediyeye geri dönmez, sanki hiç üretilmemiş gibi kaybolur. (3) 'Hizmet alımı süreci tamamlanınca yaparız' ertelemesi, kayıp süreyi göz ardı eder: her ay/dönem mahsuplaşma yapılmadan geçtikçe, o döneme ait üretilen ve şebekeye verilen enerjinin karşılığı telafi edilemez şekilde kaybolabilir, bu nedenle sürecin başlatılması, idari işlemlerin (hizmet alımı vb.) tamamlanmasını beklemeden öncelikli olarak ele alınmalıdır. (4) Düzeltme; dağıtım şirketiyle derhal mahsuplaşma sürecinin başlatılması, geçmiş dönemlere ait şebekeye verilen enerjinin karşılığının (mümkünse geriye dönük olarak) talep edilmesidir.

Yapılacaklar: (1) Dağıtım şirketiyle mahsuplaşma anlaşması derhal imzalanıp yürürlüğe konsun. (2) Sistemin devreye girdiği tarihten itibaren şebekeye verilen enerji miktarı hesaplanıp, geriye dönük mahsuplaşma/ödeme talebi değerlendirilsin. (3) Belediyenin varsa başka lisanssız üretim tesisleri de aynı şekilde mahsuplaşma kapsamına alınsın. (4) Yeni kurulacak yenilenebilir enerji tesislerinde, kurulumla eş zamanlı olarak dağıtım şirketiyle mahsuplaşma sözleşmesinin imzalanması standart bir adım haline getirilsin.

Uygulama önerisi: yenilenebilir enerji yatırımı yaparken 'kurulum' ile 'mahsuplaşma sözleşmesi' adımlarını eş zamanlı planlayın, sistemi devreye almadan önce mahsuplaşma sürecini de tamamlamış olun, aksi halde ürettiğiniz enerjinin karşılığını kaybedersiniz. Ve denetçinin ölçüsü nettir: şebekeye verilen enerji, resmi bir mahsuplaşma işlemi olmadan kendiliğinden bir gelire veya tasarrufa dönüşmez; bu süreç idarenin kendisi tarafından başlatılmalıdır.