Şirket personeli dahil toplam personel giderlerimiz %40 sınırını aştı; bu durumda ne yapmamız, özellikle yeni persone...

Evet, doğrudan bir kısıtlama getiriyor, %40'lık sınırın aşılması, sadece 'dikkat edilmesi gereken bir oran' değil, şirketinize yeni personel alımını otomatik olarak durduran bir eşiktir: 2024 denetiminde aynen, 'Belediyenin Şirket personeli DAHİL yıllık toplam personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırı AŞTIĞI tespit edilmiştir.' İlgili Usul ve Esaslar m.5 bu sınırı somut bir formülle tanımlar: 'İdarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen EN SON YIL BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMININ her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak tespit ve ilan edilen YENİDEN DEĞERLEME ORANINDA artırılması sonucu bulunacak miktarın YÜZDE KIRKINI AŞAMAYACAĞI'. Denetimin somut tablosu şöyledir: 520.195.402,96 TL'lik son yıl bütçe geliri, %58,46'lık yeniden değerleme oranıyla artırılınca 824.301.635,53 TL'lik bir referans tutar bulunuyor; bunun %40'ı (yani izin verilen tavan) 329.720.654,21 TL iken, belediye+şirket personel giderleri toplamı 409.347.404,98 TL'ye ulaşmış, yani oran %49,66'ya çıkmıştır. Mevzuat, bu durumda ne olacağını açıkça söyler: 'Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları AŞMASI DURUMUNDA, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların ALTINA İNİNCEYE KADAR idare şirketlerine YENİ PERSONEL ALIMI YAPILAMAYACAK ANCAK belirlenen oranları aşan idareler İÇİŞLERİ BAKANLIĞINDAN İZİN ALMAK suretiyle şirketlerine işçi alımı yapabileceklerdir.' Sonuç: 'Belediyenin toplam personel giderlerinin anılan mevzuat hükümleri uyarınca belirlenen SINIRA GETİRİLMESİ gerekmektedir.'

Analiz: (1) 'Beklenmedik ücret artışı yaşandı' savunması bir mazeret değil, mevzuatın ZATEN ÖNGÖRDÜĞÜ bir senaryodur: mevzuat, sınırın beklenmedik artışlar yüzünden aşılabileceğini kabul eder, ama bu kabul, aşımı mazur göstermez, sadece aşım durumunda izlenecek yolu (yeni alım yasağı + Bakanlık izni istisnası) tarif eder; yani 'aştık ama sebebimiz vardı' demek, yükümlülüğü ortadan kaldırmaz (dulkadiroglu-elektrik-serbest-tuketici dosyasının 'bir sınırın aşılma nedeni ne olursa olsun, mevzuatın öngördüğü sonuç aynı şekilde işler' sürümü: bir yasal sınırın aşılma sebebi (öngörülemeyen artış, ekonomik koşullar vb.) ne olursa olsun, mevzuatın bu aşım için öngördüğü otomatik sonuç (burada: yeni personel alımı yasağı) devreye girer). (2) Sınır sadece belediye personelini değil, şirket personelini de kapsar, bu, iki ayrı bütçeyi TEK bir çatı altında değerlendirir: birçok idare, kendi personel giderini kontrol altında tutarken, şirketlerindeki personel artışını ayrı bir bütçe gibi görebilir, ama mevzuat, bu ikisini birleştirerek tek bir orana bakar; bu, şirketler üzerinden personel giderini 'gizlice' büyütme riskini önlemek içindir. (3) İçişleri Bakanlığı izni, sınırı 'aşabilirsiniz' demek değil, istisnai ve kontrollü bir kapıdır: bu izin mekanizması, sınırın otomatik ve kalıcı bir engel olmadığını, ama aşımın merkezi bir onay ve gerekçelendirme sürecinden geçmesi gerektiğini gösterir, yani idare kendi başına 'ihtiyacımız var' diyerek bu sınırı aşamaz. (4) Düzeltme; şirkete yeni personel alımının, oran %40'ın altına inene kadar veya İçişleri Bakanlığı'ndan izin alınana kadar durdurulması, mevcut personel giderlerinin düşürülmesi için bir eylem planı hazırlanmasıdır.

Yapılacaklar: (1) Şirkete yönelik her türlü yeni personel alımı, oran düzelene veya Bakanlık izni alınana kadar durdurulsun. (2) Personel giderlerini %40 sınırına yaklaştıracak bir eylem planı (emeklilik/istifa sonrası yerine alım yapmama, gereksiz pozisyonların gözden geçirilmesi vb.) hazırlanıp uygulamaya konsun. (3) Sınırın aşılmasının kaçınılmaz olduğu durumlarda, İçişleri Bakanlığı'na usulüne uygun izin başvurusu yapılsın. (4) Personel gider oranı, her yıl bütçe hazırlık sürecinde önceden hesaplanıp, sınırın aşılma riski erken tespit edilsin.

Uygulama önerisi: personel gideri planlamasını sadece kendi bordronuza değil, şirketlerinizin bordrosuna da bakarak, TEK bir toplam üzerinden yapın, %40 sınırı, ikisini ayrı ayrı değil birlikte değerlendirir. Ve denetçinin ölçüsü nettir: personel gideri oranı sınırı aşıldığında, aşım sebebi ne olursa olsun, mevzuatın öngördüğü sonuç (yeni personel alımı yasağı, Bakanlık izni istisnası) otomatik olarak devreye girer.