Toplu iş sözleşmemizde personelimize bazı sosyal tesislerden ücretsiz yararlanma hakkı tanıdık; bu hakkı otopark, kül...

Sorunlu, çünkü meclisin tarife belirleme yetkisi, 4736 sayılı Kanun'un çizdiği genel çerçevenin İÇİNDE kullanılabilir; bu çerçeve, ticari olmayan indirim ve muafiyetleri açıkça yasaklar, ve toplu iş sözleşmenizdeki hükümler de bu yasağa bir istisna oluşturmaz: 2024 denetiminde aynen, 'İdarece sunulan hizmetlerin fiyatlandırılmasında BELEDİYEDE ÇALIŞAN PERSONEL VE YAKINLARI ile MECLİS ÜYELERİ VE MUHTARLARA İNDİRİM uygulamasına gidildiği görülmüştür.' 4736 sayılı Kanun m.1 açıktır: '...belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler... tarafından üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticari indirimler HARİÇ herhangi bir kişi veya kuruma ÜCRETSİZ VEYA İNDİRİMLİ TARİFE UYGULANMAZ.' Denetim, sizin toplu iş sözleşmenizdeki hükümleri tek tek inceler: sözleşme, personele 'eğitim, seminer, konferans ve benzeri sosyal, eğitsel toplantılar için... salon ile araç ve gereçlerden', 'spor salonu veya tesisinden', ve 'kültür merkezlerinde sergilediği sosyal ve kültürel etkinliklerden' ücretsiz yararlanma hakkı tanır, ama sizin 2024 tarifenizdeki otopark aboneliği indirimi, kültür merkezi SALON KİRALAMA indirimi ve NİKAH ücretsizliği, bu maddelerin kapsamına hiç girmez; bunlar yeni ve bağımsız indirim kalemleridir. İdarenizin savunmasına ('4736 sayılı Kanun meclisin tarife yetkisini ortadan kaldırmıyor, sınırlama da getirmemiş') denetim doğrudan karşı çıkar: '4736 sayılı Kanun belediye meclisinin tarife belirleme yetkisini ORTADAN KALDIRICI nitelikte DEĞİLDİR. Tarife belirl[eme yetkisi, 4736 sayılı Kanun'un çizdiği sınırlar içinde kullanılmalıdır].'

Analiz: (1) 'Toplu iş sözleşmesi ruhuyla genişlettik' argümanı; SÖZLEŞMEDE SAYILAN SOMUT HAKLAR ile BU HAKLARIN 'RUHUNDAN' ÇIKARILAN YENİ HAKLAR'ı karıştırır: toplu iş sözleşmesi, belirli ve sayılı haklar tanır (eğitim salonu, spor tesisi, kültürel etkinlik), bu maddelerin 'ruhundan hareketle' otopark, ticari salon kiralama veya nikah gibi tamamen farklı hizmetlere indirim uygulamak, sözleşmenin kapsamını tek taraflı olarak genişletmektir (ibb-taksi-duragi-ecrimisiz-190-adet dosyasının 'bir hakkın belirli bir kapsamda tanınması, o hakkın benzer görünen başka alanlara da otomatik olarak uygulanabileceği anlamına gelmez' sürümü: bir sözleşme veya düzenlemede sayılan somut haklar, o sayılanlarla sınırlıdır; 'benzer ruhta' başka haklar bu sayılan listeye kıyasen eklenemez). (2) Farklı muhatap grupları (personel, meclis üyesi, muhtar), aynı hukuki gerekçeyle korunamaz: toplu iş sözleşmesi, sadece sendika üyesi işçilerle belediye arasındaki bir ilişkiyi düzenler, meclis üyeleri ve muhtarlara tanınan ücretsiz otopark kontenjanının toplu iş sözleşmesiyle hiçbir ilgisi yoktur; bu, tamamen ayrı ve dayanaksız bir indirim kalemidir. (3) 'Meclis yetkilidir, sınırlama yok' savunması, 4736 sayılı Kanun'un ÖZEL ve daha ÜST bir sınırlama olduğunu görmezden gelir: 5393 m.18/f, meclise genel bir tarife belirleme yetkisi verir, ama bu genel yetki, 4736 sayılı Kanun'un özel olarak koyduğu 'ücretsiz/indirimli tarife yasağı' ile çakıştığında, özel ve sonraki düzenleme (4736) esas alınır; meclisin genel yetkisi, bu özel yasağı aşamaz. (4) Düzeltme; otopark, kültür merkezi salon kiralama ve nikah hizmetlerindeki personel/meclis üyesi/muhtar indiriminin kaldırılması, toplu iş sözleşmesindeki hakların sadece sözleşmede açıkça sayılan kapsamla sınırlı tutulmasıdır.

Yapılacaklar: (1) 2024 ücret tarifesindeki otopark, kültür merkezi ve nikah hizmetlerine ilişkin personel/meclis üyesi/muhtar indirimleri kaldırılsın. (2) Toplu iş sözleşmesindeki mevcut haklar (eğitim salonu, spor tesisi, kültürel etkinlik) sadece sözleşmede açıkça belirtilen kapsamla sınırlı tutulsun. (3) Gelecekteki ücret tarifesi hazırlıklarında, her indirim/muafiyet kaleminin 4736 sayılı Kanun'a uygunluğu hukuk birimince önceden kontrol edilsin. (4) Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde, yeni sosyal hak taleplerinin 4736 sayılı Kanun'un ücretsiz/indirimli tarife yasağına uygunluğu müzakere ekibince değerlendirilsin.

Uygulama önerisi: bir toplu iş sözleşmesi hükmünü başka hizmetlere 'ruh olarak benzer' diye genişletmeden önce, sözleşmenin sayılan maddelerini tek tek kontrol edin, sayılmayan bir hizmet, sözleşmenin kapsamına girmez. Ve denetçinin ölçüsü nettir: meclisin ücret tarifesi belirleme yetkisi genel bir yetkidir; 4736 sayılı Kanun'un ücretsiz/indirimli tarife yasağı ise bu genel yetkiye konan özel bir sınırdır ve meclis kararıyla aşılamaz.