Belediye taşınmazlarını bir spor kulübü derneğine tahsis edip giderlerini karşılayabilir mi?

Kamu yararı algınız haklı olsa da, kanun belediyeler özelinde bu yararı gerekçe gösterip dernek/kulübe yardım yapmayı özellikle kapatmıştır, hem taşınmaz tahsisi hem de gider karşılama, ayrı ayrı ve çifte yasaktır: 2023 denetiminde aynen, 'Kamu İdaresinin taşınmazlarını kulüp, dernek ve vakıflara tahsis etmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.' Tahsis konusunda hukuki çerçeve: 5018 sayılı Kanun m.47 ve 5393 sayılı Kanun m.75, belediyeler taşınmazlarını yalnızca 'mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına' tahsis edebilir; Sayıştay Genel Kurulu'nun 2017/1 Esas, 5415/1 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı bunu netleştirir: 'belediyeler... mülkiyetlerindeki taşınmazlarını... sadece mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebileceklerdir', yani 'belediyelerin taşınmazlarını, mahalli idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları DIŞINDAKİ özel gerçek ve tüzel kişilere tahsis EDEMEYECEĞİNE' hükmedilmiştir. Sizin durumunuzda ise mülkiyeti belediyeye ait 4 ayrı tesis (kamp binası, antrenman sahaları), 15'er yıllığına Nazilli Belediye Spor Kulübü Derneği'ne tahsis edilmiştir, bir dernek, bu listede hiçbir zaman yer almaz. Asıl çarpıcı nokta ise gider karşılama konusundadır: 5018 sayılı Kanun m.29 genel kuralda, kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmesi kaydıyla 'kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf... teşekküllere yardım yapılabileceğini' söyler, yani normalde 'kamu yararı' bir istisna kapısı açar. Ama 5393 sayılı Belediye Kanunu m.75/3 özellikle belediyeleri bu kapının dışında bırakır: '5018 sayılı Kanunun 29'uncu maddesinin birinci fıkrasının İKİNCİ CÜMLESİ... belediyeler... için UYGULANMAZ', denetim bunun sonucunu açık söyler: 'Bu madde hükmüne göre belediyelerin kulüplerin ve derneklerin giderlerini karşılama imkanı BULUNMAMAKTADIR.' Buna rağmen belediye, tahsis ettiği tesislerin bakım-onarımı için 2023 yılında 182.844,20 TL harcamıştır, buzdolabı tamiri, klima bakımı, mutfak gaz hattı, hırdavat malzemesi, duşakabin/sıhhi tesisat gibi kalemler dahil.

Analiz: (1) 'Takım şehri temsil ediyor, kamu yararı var' sezgisi; genel kamu yararı ilkesinin belediyeler için özel olarak KAPATILDIĞINI bilmez: 5018 m.29'daki 'kamu yararına dernek/vakfa yardım' istisnası, genel bütçe kapsamındaki idareler için geçerli bir kapıdır, ama 5393 m.75/3, özellikle belediyeleri bu genel kuraldan ayrık tutmuştur; bu, kanun koyucunun bilinçli bir tercihidir: belediyelerin, yerel popülerlik veya siyasi baskı nedeniyle kulüp/derneklere kaynak aktarma riskini önceden kapatmak (nazilli-spor-kulubu-tahsis dosyasının kendine özgü sürümü: 'kamu yararı' istisnası her kamu idaresi için aynı şekilde işlemez, kanun bazı idareleri bu istisnadan özellikle ayrık tutabilir). (2) Tahsis yasağı ile gider karşılama yasağı birbirinden bağımsız, ikisi de ihlal edilmiştir: taşınmazı tahsis etmek bir ihlaldir; o taşınmazın bakımını üstlenmek ayrı ve ikinci bir ihlaldir, bir kulübe taşınmaz vermiş olsanız bile, en azından bakım masraflarını kulübün kendisine bırakmanız gerekirdi; siz her ikisini de üstlenerek iki ayrı kanun hükmünü aynı anda ihlal etmişsinizdir. (3) 'Profesyonel' statü, kamu yararı gerekçesini daha da zayıflatır: denetim özellikle 'profesyonel bir spor kulübü' vurgusunu yapar ve derneğin 'kamu yararına çalışan dernekler arasında bulunmadığını' belirtir, yani bu, amatör gençlik sporunu destekleyen bir yapı değil, ticari/profesyonel bir futbol kulübüdür; kamu kaynağının bu tür bir yapıya aktarılması, kamu yararı savunmasını daha da temelsiz kılar. (4) Düzeltme; taşınmaz tahsislerinin iptal edilip taşınmazların belediyeye iadesinin sağlanması, gelecekte derneğe/kulübe hiçbir bakım-onarım veya başka bir gider ödemesi yapılmamasıdır.

Yapılacaklar: (1) Spor kulübü derneğine yapılan taşınmaz tahsisleri iptal edilip taşınmazlar belediye tasarrufuna geri alınsın. (2) Derneğe/kulübe yapılan bakım-onarım ve diğer ayni/nakdi ödemeler durdurulsun. (3) Şehri temsil eden sporun desteklenmesi gerekiyorsa, bu ancak kanunun izin verdiği yöntemlerle (örneğin gençlik ve spor kulüplerine yönelik ayrı mevzuat çerçevesinde) değerlendirilsin. (4) Benzer şekilde dernek/vakıflara yapılan diğer taşınmaz tahsisi veya gider karşılamaları da taransın.

Uygulama önerisi: taşınmaz tahsisi veya kaynak aktarımı yaptığınız her kurulu tek soruluk kontrol uygulayın: 'bu, bir mahalli idare veya kamu kurumu mu, yoksa bir dernek/vakıf/kulüp mü?' İkincisiyse, belediye olarak bu tahsisi ve gider karşılamasını yapma yetkiniz yoktur; ve denetçinin ölçüsü nettir: 'kamu yararına dernek' istisnası genel bir kuraldır, ama kanun belediyeleri bu istisnadan özellikle ayrık tutmuştur.