Lunaparkın bilet gelirinden eğlence vergisi almayı unutabilir miyiz?

Önemsedi çünkü bu lunapark, büyükşehire bırakılan istisna kapsamına girmediği halde, siz bunu hiç vergilendirmemişsiniz, ve eğlence vergisinin matrahı, sizin düşündüğünüzden daha geniş bir gelir tabanını kapsıyor: 2024 denetiminde aynen, 'belediyeniz sınırları içinde bulunan ve büyükşehir belediyesine bırakılan sosyal ve kültürel tesisler, spor, eğlence ve dinlenme yerleri ile yeşil sahalar kapsamında OLMAYAN Lunapark'ın... bilet bedeli ve bilet bedeli dışında başka adlar altında alınan paralar dahil olarak sağlanan gayri safi hasılat üzerinden %20 oranında eğlence vergisi ÖDENMEDİĞİ görülmüştür.' Paylaşım kuralı aslında nettir: 5216 sayılı Kanun m.23/c-d, büyükşehire bırakılan sosyal/kültürel/spor/eğlence/dinlenme yerleri ve yeşil sahalardaki vergiler büyükşehire aittir; bunun dışında kalan işletmelerdeki eğlence vergisi ise ilçe belediyesinin görevidir. Sizin lunaparkınız bu istisna listesine girmediği için, vergilendirme yetkisi ve görevi doğrudan sizdedir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu m.21, sirk, lunapark, çalgılı bahçe ve benzerlerinden %20 oranında eğlence vergisi alınır; m.20 ise matrahı geniş tanımlar: 'biletle girilen yerlerde, Eğlence Vergisi hariç olmak üzere BİLET BEDELİ ve bilet bedeli dışında BAĞIŞ VEYA BAŞKA ADLAR ALTINDA ALINAN PARALAR DAHİL olarak sağlanan gayri safi hasılat', yani sadece giriş bileti değil, işletmenin adı ne olursa olsun tahsil ettiği her türlü ek ücret (kart bedeli, jeton, özel bölüm ücreti vb.) matraha girer; m.22, bu vergi bilet bedeline eklenir ve takip eden ayın 20'nci günü içinde belediyeye ödenir. Denetim, kaybın büyüklüğünü de vurgular: 'gelir potansiyeli yüksek söz konusu verginin takip ve tahsilinin yapılmaması, Belediye gelirlerinin düşük kalmasına neden olmaktadır.'

Analiz: (1) 'Yetki paylaşımı karmaşık' savunması; belirsizliği vergilendirmeme gerekçesi olarak kullanır: büyükşehir-ilçe paylaşımı bazı alanlarda gerçekten karmaşık olabilir, ama kanun, istisna listesini (büyükşehire bırakılan tesisler) sınırlı ve sayılı tutmuştur; bu listeye girmeyen her şey varsayılan olarak ilçe belediyesinin görev alanındadır; 'karmaşık, o yüzden hiç bakmadık' yaklaşımı, varsayılan kuralı (ilçenin yetkili olması) ters yüze çevirir (mukerrer-tahsil-hafriyat-harci ve pazar-yeri-teminat-hal-rusumu dosylarının 'belirsizlik, vazgeçme gerekçesi değildir' sürümü: yetki paylaşımının karmaşık olması, hiçbir tarafın vergilendirmemesini haklı çıkarmaz, tam tersine hangi tarafın yetkili olduğunun netleştirilmesini gerektirir). (2) 'Sadece bilet' varsayımı, matrahı olduğundan dar gösterir: birçok eğlence işletmesi, giriş biletinin yanında ek ücretler (özel oyun jetonları, VIP bölüm, hızlı geçiş kartı vb.) tahsil eder, kanun bunların hepsini matraha dahil eder; sadece 'kapıdaki bilet fiyatı' üzerinden hesap yapmak, gerçek geliri eksik yansıtır. (3) Yüksek gelir potansiyeli, hem fırsatı hem riski büyütür: bir lunaparkın bilet geliri, küçük bir bakkal dükkanına göre çok daha büyük bir hacimdedir, bu, hem doğru tahsil edildiğinde önemli bir gelir kaynağı olduğu, hem de hiç tahsil edilmediğinde kaybın da o ölçüde büyük olduğu anlamına gelir. (4) Düzeltme; lunapark ve benzeri eğlence işletmeleri için mükellefiyet tesis edip, bilet ve bilet-dışı tüm gelirler üzerinden %20 eğlence vergisi tahakkuk ve tahsiline başlamaktır.

Yapılacaklar: (1) İlçe sınırları içindeki, büyükşehir istisnası kapsamına girmeyen tüm eğlence işletmeleri (lunapark, çalgılı bahçe vb.) tespit edilip mükellefiyet tesis edilsin. (2) Bu işletmelerin bilet ve bilet-dışı tüm gelirleri üzerinden %20 oranında eğlence vergisi tahakkuk ettirilsin. (3) Geçmiş dönem için mümkün olduğunca geriye dönük tahsilat değerlendirilsin. (4) Büyükşehir ile ilçe arasındaki yetki paylaşımı belirsizse, yazılı bir mutabakatla netleştirilsin.

Uygulama önerisi: sınırlarınızdaki eğlence işletmelerinde tek soruluk kontrol uygulayın: 'bu işletme büyükşehire bırakılan istisna listesinde mi, yoksa bizim varsayılan yetkimizde mi?' Listede değilse, vergilendirme sizin görevinizdir; ve denetçinin ölçüsü nettir: eğlence vergisi matrahı yalnızca kapıdaki bilet fiyatı değil, işletmenin ne ad altında olursa olsun tahsil ettiği tüm gelirdir.