696 işçisinin maaşı başkanlık oluruyla artırılabilir mi?

Ücretin kaynağını organdan olur'a, kuraldan istisnaya taşındığı yer, 2024 denetiminde aynen: '696 KHK ile istihdam edilen personelin maaşlarında, GEÇİŞ HÜKÜMLERİNDEKİ usul ve esaslara ve TOPLU SÖZLEŞMEDE BELİRLENEN ORANLARA AYKIRI olarak BAŞKANLIK OLURU ile artış yapıldığı'; bunun sonucunda 'aynı unvanda ve aynı görevi yapan personel arasında ÜCRET FARKLILIKLARI' doğduğu ve TİS kapsamındaki bazı personel için 'MÜNFERİT SÖZLEŞME/EK PROTOKOL yapılarak istisnai durumlar oluşturulduğu' tespit edilmiştir. Çerçeve 696-375 geçiş mimarisidir: KHK ve Usul-Esaslar, geçen işçilerin ücret düzenini geçiş hükümlerine bağlar; sonrası için ücret artışının motoru: yetkili sendikayla bağıtlanan toplu iş sözleşmesi ve onun oran-dönem düzenidir: başkanlık oluru, belediye içi bir irade aracıdır; şirket işçisinin ücretini belirleme aracı değildir: şirkette ücret; TİS + yetkili organ kararlarıyla, herkese kuralıyla işler, olur'la gelen zam; hem organ hiyerarşisini hem TİS'in toplu düzenini deler.

Analiz: (1) Aynı unvanda farklı ücret; her personel davasının hazır delilidir: eşit işe eşit ücret ilkesi, iş yargısının en keskin uyguladığı ilkelerdendir: olur'la zam alan ile alamayan aynı masada oturduğunda; alamayanın dava dilekçesi, bordro karşılaştırmasından ibarettir, kazanılan her dava: farkı geriye dönük, faiziyle ve yargılama gideriyle şirkete ödetir: keyfi zam, dalga dalga maliyet üretir (iş-riski-primi ve TİS-oran dosyalarının 696 sürümü: bir kişiye verilen kuralsız zam, herkese verilmiş bir taahhüttür). (2) Münferit protokoller; TİS'in altını oyar: toplu sözleşme kapsamındaki işçiyle birebir ek protokol, sendikanın yetkisini ve toplu düzenin eşitliğini ihlal eder: 6356 düzeninde TİS hükümleri emredicidir, kapsamdaki işçiye TİS dışı bireysel imtiyaz; hem sendikal ihtilaf hem geçersizlik tartışması doğurur. (3) Geçiş hükümleri; hala çerçevedir: 696 işçilerinin ücret yapısı geçiş formülüne dayanır, bu formülün dışına organ kararı-TİS olmadan çıkmak: KHK düzenine aykırılıktır ve denetimde 'usul-esaslara aykırı artış' başlığıyla yazılır. (4) Düzeltme; ücret haritasıyla başlar: unvan bazlı fiili ücret dağılımı çıkarılır; olur-kaynaklı artışlar ve münferit protokoller tespit edilir, ileriye dönük ücretler TİS düzenine çekilir; geriye dönük fazla ödemelerin hesabı ve sorumluluğu değerlendirilir: eşitliğin yeniden kurulması, sendikayla koordineli yürütülmelidir.

Yapılacaklar: (1) Harita: unvan bazlı ücret dağılımı çıkarılıp olur-kaynaklı sapmalar ve münferit protokoller listelensin. (2) Düzeltme: ücret artışları TİS oran-dönem düzenine bağlansın; başkanlık oluruyla zam uygulamasına son verilsin; münferit protokoller hukuki durumuna göre tasfiye edilsin. (3) Hesap: usul dışı artışların tutarı ve sorumluları raporlansın; mahsup-tahsil imkanı hukukça değerlendirilsin. (4) Kural: şirket ücret yönetiminde 'artış = TİS + yetkili organ kararı' ilkesi yazılı prosedür olsun.

Uygulama önerisi: her zam işleminde tek soruluk kaynak testi uygulayın: 'bu artışın dayanağı hangi TİS maddesi veya hangi organ kararı?' Cevap gösterilebiliyorsa ücret düzeni ayaktadır, cevap bir 'olur' ise; bordronuz, kuralın değil imzanın bordrosuna dönüşmüştür; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: geçiş hükümlerine ve TİS oranlarına aykırı artış yapılamaz.