Vadesi bir yılın altına inen kredi taksiti 400'de kalır mı?

Çünkü 300-400 ayrımı; bilançonun 'yarın ne ödeyeceğim' sorusuna verdiği cevaptır, aktarma yapılmayınca bilanço bu soruya yanlış cevap verir: 2024 denetiminde aynen, 'bir yıldan daha kısa vadede ödenecek kredilere ait taksitlerin, 300 Banka Kredileri Hesabı yerine 400 Banka Kredileri Hesabında izlendiği' tespit edilmiştir. Tanımlar Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğindedir: m.232, 300 hesabı; kısa vadeli (vadesi bir yıl veya faaliyet dönemiyle sınırlı) krediler ile 400'de kayıtlı tutarlardan VADESİ BİR YILIN ALTINA İNENLERİN izlenmesi içindir; m.301, 400 hesabı; vadesi bir yıldan fazla banka borçlarının hesabıdır: yani beş yıllık kredinin gelecek on iki ayda ödenecek taksitleri, her dönem sonunda 400'den 300'e taşınmak zorundadır: taşınmayınca kısa vadeli yükümlülükler olduğundan küçük, uzun vadeliler olduğundan büyük görünür, bilançonun likidite fotoğrafı çarpılır.

Analiz: (1) Kısa vade satırı; nakit planlamasının pusulasıdır: önümüzdeki yılın kredi taksitleri 300'de görünmeyince, bütçe-nakit planı yapanlar, yaklaşan geri ödeme dalgasını tablodan okuyamaz: 'bu yıl ne kadar borç servisi var' sorusu, muhasebe yerine bankanın ekstresine sorulur olur, mali tablo; karar aracı olmaktan çıkar (122-222 ve 381-481 dosyalarının kredi sürümü: vade aktarması; bilançonun saat ayarıdır). (2) Mali analiz göstergeleri de bozulur: cari oran, kısa vadeli borç ödeme gücü, borç stoku vade yapısı, kredi derecelendirmeden İller Bankası değerlendirmelerine kadar her analizde kullanılan bu oranlar: yanlış sınıflanmış bakiyelerle hesaplanınca idareyi olduğundan likit gösterir, riskin geç fark edilmesi, en pahalı fark ediliştir. (3) İşlem; yıllık bir listeden ibarettir: dönem sonunda kredi geri ödeme planları açılır, izleyen 12 ayın taksitleri (anapara) 400'den 300'e aktarılır; faiz tarafı 481→381 ikizinde yürür: banka planı varken bu aktarmanın yapılmaması; bilgisizlik değil, kapanış disiplini eksiğidir. (4) Kapanış kontrol listesi kalıcı çözümdür: 400→300, 481→381, 222→122, 280→180, dört vade aktarması tek listede, tek sorumluda ve yıl sonu takviminde birleşmelidir: dördü aynı ilkenin (vade gerçeğinin) farklı hesaplardaki yüzleridir.

Yapılacaklar: (1) Düzeltme: kredi geri ödeme planlarına göre gelecek 12 ayda ödenecek taksitler 300'e aktarılsın; tablolar güncellensin. (2) Rutin: dönem sonu vade aktarmaları (400→300 ve eş hesaplar) kapanış kontrol listesine yazılıp sorumluya bağlansın. (3) Mutabakat: banka planları ile 300-400 bakiyeleri yıllık karşılaştırılsın; farklar açıklamalı raporlansın. (4) Analiz: borç servisinin yıllık projeksiyonu (anapara+faiz) mali raporlarda ayrı tablo olarak yönetime sunulsun.

Uygulama önerisi: her bilanço kapanışında tek soruluk on-iki-ay testi uygulayın: 'gelecek on iki ayda bankaya ödeyeceğimiz anapara toplamı, 300 hesabının bakiyesine eşit mi?' Eşitse bilançonuz doğru saat gösteriyordur, 300 boşken banka planı doluysa; kısa vadeli yükünüz, uzun vadenin gölgesine saklanmıştır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: vadesi bir yılın altına inen taksit, 300'de izlenir.