Memura verilen kumanya bütçe tertibine yazılmadan dağıtılır mı?

Çünkü bütçe; ne harcandığını değil, neye harcandığını anlatan bir sınıflandırma sözleşmesidir, kumanyayı tertipsiz dağıtan idare, bu sözleşmeyi kendi bordrosunda delmiştir: 2024 denetiminde aynen, 'memurlara yapılan KUMANYA YARDIMININ ilgili BÜTÇE GİDER TERTİBİNE KAYDEDİLMEDİĞİ' tespit edilmiştir. Çerçeve; Bütçe Hazırlama Rehberi ve Analitik Bütçe Sınıflandırmasıdır: bütçeler, gider tahminlerinin hizmet önceliklerine uygun hazırlanmasını ve harcamaların 'kurumsal, işlevsel ve ekonomik sonuçların görülmesini sağlayacak' biçimde sınıflandırılmasını ister: personele yapılan ayni yiyecek yardımının analitik kodlamada kendi ekonomik kalemi vardır, o kaleme yazılmayan kumanya: mali tablolarda 'personele ne kadar sosyal nitelikli ödeme yapıldı' sorusunun cevabını bozar; başka tertiplerin (temizlik-malzeme-temsil…) içinde eriyen tutar ise o tertiplerin de gerçeğini şişirir: iki satır birden yalan söyler.

Analiz: (1) Tertip hatası; masum bir kodlama sapması değildir: kumanyanın hukuki dayanağı (yiyecek yardımı mevzuatı, toplu sözleşme hükümleri), ancak doğru tertipte görünürse denetlenebilir: kalem gizlenince 'bu yardım hangi mevzuatla, kimlere, hangi ölçüyle verildi' soruları da görünmez olur, saydamlık kaybı; çoğu kez usul sorunlarının da örtüsüdür (temsil-tertibi-sosyal-yardım ve kayıt-dışı-gider dosyalarının kumanya sürümü: tertip; harcamanın kimliğidir, kimliksiz harcama, denetimsiz harcamadır). (2) Karşılaştırılabilirlik ölür: yıllar arası personel sosyal gider analizi, bütçe-gerçekleşme kıyası, benzer belediyelerle kıyas, hepsi doğru kodlamaya dayanır: tertipsiz uygulama; idarenin kendi yönetim raporlarını da körleştirir. (3) Ayni yardımın belge zinciri ayrıca kurulmalıdır: alım (ihale-doğrudan temin), taşınır giriş-çıkış kayıtları, dağıtım listeleri (kime-kaç koli-imza), tertip doğru olsa bile dağıtım belgesizse bulgu başka kapıdan gelir: kumanya; alımından teslimine tam izli olmalıdır. (4) Düzeltme iki adımlıdır: geçmiş harcamaların tespiti ve doğru ekonomik koda aktarma kayıtları; ileriye dönük olarak bütçe hazırlığında yiyecek yardımı tertibinin gerçekçi ödenekle açılması ve harcama talimatlarının bu tertibe bağlanması.

Yapılacaklar: (1) Tespit-aktarma: kumanya harcamalarının hangi tertiplerden çıktığı tespit edilip doğru ekonomik koda düzeltme-aktarma kayıtları yapılsın. (2) Bütçe: yiyecek yardımı için ilgili tertibe yeterli ödenek konsun; harcamalar yalnız bu tertipten gerçekleştirilsin. (3) Belge: dağıtım listeleri (personel-imza-tarih) ve taşınır kayıtları standart hale getirilsin. (4) Dayanak: yardımın hukuki dayanağı (mevzuat-toplu sözleşme hükmü) harcama onaylarında açıkça anılsın.

Uygulama önerisi: her ayni yardım harcamasında tek soruluk kimlik testi uygulayın: 'bu koli, bütçenin hangi ekonomik kodunda ve hangi dağıtım listesiyle görünüyor?' İkisi de gösterilebiliyorsa yardım şeffaftır, gösterilemiyorsa dağıttığınız şey yardım değil, bütçenin içinde kaybolmuş bir giderdir; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: kumanya, ilgili tertibe kaydedilmeden dağıtılamaz.