Belediye şirketi meclis kararı olmadan borçlanabilir mi?

Meclis; şirketin kasasına değil, beldenin toplam borç riskine bekçilik ettiği için devrededir, denetimin kurduğu çerçeve 5393 m.68'in şirketlere uyarlanmasıdır: belediyeler (ve bu disiplinin uzandığı şirketler), en son kesinleşmiş bütçe gelirinin (yeniden değerleme oranıyla artırılmış tutarının) yüzde onunu geçmeyen iç borçlanmayı BELEDİYE MECLİSİNİN KARARIYLA; yüzde onunu geçen iç borçlanmayı ise meclis üye TAM SAYISININ SALT ÇOĞUNLUĞUNUN kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği BAKANLIĞININ ONAYIYLA yapabilir; raporun şirketlere özgü kritik uyarlaması da şudur: şirket tek düzen hesap planına tabi olduğundan, 'kesinleşmiş bütçe geliri ibaresinden, bir önceki yıl NET SATIŞLAR toplamının anlaşılması gerekir': yani şirketin borçlanma pusulası; yönetim kurulunun nakit ihtiyacı değil, net satışlara oranlanmış kademeli bir izin mimarisidir, finansman açığını kapatmak için meclissiz alınan her borç, bu mimariyi atlar.

Analiz: (1) Şirket borcu; beldenin konsolide riskidir: m.68/d zaten belediye, bağlı kuruluş ve %50'den fazla hisseli şirketlerin borç stokunu tek limitte toplar: şirketin serbestçe borçlanabildiği bir düzen, belediyenin borç tavanının şirket bilançoları üzerinden delinmesine kapı açar: meclis kararı şartı; bu kapının kilididir (vadeli-çek ve borç-stoku dosyalarının şirket sürümü: şirketin imzası, beldenin kefaletidir). (2) Net satışlar ölçüsü; oyunu şirket gerçeğine kurar: şirkette 'bütçe geliri' yoktur, denetimin net satışlara bağladığı ölçü: %10 eşiğinin hangi rakamdan hesaplanacağını netleştirir, borçlanma dosyasında önceki yıl gelir tablosu ve eşik hesabı yazılı durmalıdır: hesap yoksa, hangi iznin gerektiği de bilinemez. (3) Kaynağın kamudan olması; usulü hafifletmez: finansman ihtiyacının büyükşehirden-ortaktan borçla karşılanması, 'aile içi' görünse de: faiz-vade-geri ödeme planıyla gerçek bir borçlanmadır ve aynı izin mimarisine tabidir, ayrıca ortaktan borçlanmada örtülü kaynak aktarımı-transfer fiyatlandırması boyutu da ayrı dosyadır. (4) Kalıcı düzen; borçlanma politikasıdır: şirket esas sözleşmesi-iç yönergesinde borçlanma yetki basamakları (YK teklifi → belediye meclisi kararı → eşik üstünde Bakanlık onayı) yazılı hale getirilmeli; mevcut borçlar için de geriye dönük karar-onay tamamlaması ve borç stoku raporu çıkarılmalıdır.

Yapılacaklar: (1) Envanter: şirketin tüm borçlanmaları (kaynak-tutar-vade-faiz) dökülüp önceki yıl net satışlara oranı hesaplansın; %10 eşiği analizi belgelensin. (2) Karar tamamlama: mevcut borçlanmalar için meclis kararı (eşik üstüyse nitelikli çoğunluk + Bakanlık onayı) süreci işletilsin; alınamıyorsa kapatma-yeniden yapılandırma planlansın. (3) Politika: borçlanma yetki basamakları şirket iç düzenlemesine yazılsın; YK kararı tek başına borçlanmaya yetmesin. (4) Konsolidasyon: şirket borçları, belediyenin m.68/d borç stoku raporlamasına düzenli dahil edilsin.

Uygulama önerisi: şirkette her kredi-borç görüşmesinden önce tek soruluk eşik testi uygulayın: 'bu borç, geçen yılın net satışlarının yüzde onuna göre nerede duruyor ve hangi organın kararı dosyada?' Cevap 'altında + meclis kararı var' ya da 'üstünde + nitelikli karar ve Bakanlık onayı var' ise imza atılabilir, dosyada yalnız YK kararı varsa; şirket, beldenin kefaletini meclise sormadan kullanmaktadır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: borçlanma, meclis kararı olmaksızın yapılamaz.