Arıtma tesisinin elektrik teşviki başvurusu unutulursa ne kaybedilir?

Her yıl faturanızın yarısına kadar geri alabileceğiniz bir kamu alacağını, başvurmadığınız için: 2024 denetiminde aynen, 'su arıtma tesisiyle ilgili olarak mevzuatta yer alan ELEKTRİK ENERJİSİ TEŞVİKİ için gerekli HAZIRLIKLARIN YAPILMADIĞI ve TEŞVİKTEN YARARLANILMADIĞI' tespit edilmiştir. Düzenin üç katı vardır: Çevre Kanunu m.29, arıtma tesisi kurup işleten ve yükümlülüklerini yerine getiren kuruluşların arıtma tesislerinde kullandıkları elektrik tarifesinde, sanayi tarifesinin yüzde ellisine kadar indirim uygulamaya (ileri arıtmayla suyu yeniden kullananlarda oranı yüzde yüze kadar artırmaya) Cumhurbaşkanı yetkilidir; 2011/2245 sayılı Karar, geri ödeme oranını yüzde elli olarak belirlemiştir; uygulama Yönetmeliği m.6 ise takvimi kilitler: teşvikten yararlanmak için 'her yıl NİSAN AYI SONUNA KADAR' başvuru yapılır, geri ödeme belgesi ve sayılan bilgi-belgeler dosyada yoksa başvuru kabul edilmez: yani teşvik; kendiliğinden gelen bir iskonto değil, belgeli-takvimli bir başvuru gelirdir, başvurmayan idare için mevzuattaki oran, kağıt üzerinde bir vaat olarak kalır.

Analiz: (1) Arıtma tesislerinin en büyük işletme kalemi; enerjidir: pompalar, blowerlar, çamur hatları, faturanın yarısının geri dönmesi: işletme bütçesinde tarife zammıyla kapatılamayacak bir rahatlamadır: yararlanmayan idare; hem kendi bütçesini yorar hem atıksu tarifesine gereksiz maliyet bindirir, teşviksiz maliyetle kurulan tarife, aboneye fazla yansır (HES-payı ve kaynak-suyu-payı dosyalarının teşvik sürümü: başvurulmayan teşvik, aboneye kesilmiş gizli zamdır). (2) 'Hazırlık yapılmamış' cümlesi; işin ilk basamağını işaret eder: geri ödeme belgesi, tesisin deşarj standartlarını sağladığının, izin-yükümlülük düzeninin yerinde olduğunun belgesidir: teşvik süreci; idareyi aynı zamanda çevresel uyum disiplinine sokar, belge alınamıyorsa neden alınamadığı (arıtma performansı? izinler?) başlı başına yönetilmesi gereken bir sorundur: teşvik başvurusu, tesisin sağlık taramasıdır. (3) Takvim kaçırılırsa yıl yanar: Nisan sonu sınırı esnetilemez, her kaçan yıl; o yılın geri ödemesinin kesin kaybıdır: geçmişe dönük telafi mekanizması yoktur, 'seneye başvururuz' cümlesinin maliyeti, bir yıllık elektrik faturasının yarısıdır. (4) Süreç bir kişilik bir rutindir: geri ödeme belgesinin temini-güncel tutulması, sayaç-fatura kayıtlarının tesise özgülenmesi (arıtma tüketiminin ayrık ölçümü), Nisan takvimli başvuru dosyası ve sonuçların gelir kaydı: yıllık kontrol listesine dört satır, bulguyu da kaybı da bitirir.

Yapılacaklar: (1) Belge: tesisin geri ödeme belgesi (ve varsa eksik izin-uyum şartları) için ilgili idare nezdinde süreç derhal başlatılsın. (2) Ölçüm altyapısı: arıtma tesisinin elektrik tüketimi ayrı abonelik-sayaç düzeniyle belgelenebilir hale getirilsin; fatura arşivi başvuru formatına göre tutulsun. (3) Takvim: her yıl Nisan başında başvuru dosyasının hazırlanması sorumlu personele takvimli görev olarak atansın. (4) Bütçe-tarife: teşvik geliri bütçeye gelir olarak planlansın; tarife maliyet hesaplarında teşvik etkisi gösterilsin.

Uygulama önerisi: her yılın Mayıs başında tek soruluk takvim testi uygulayın: 'bu yılın teşvik başvurusu Nisan sonundan önce hangi tarih-sayıyla yapıldı?' Cevap varsa faturanızın yarısı yolda demektir, yoksa arıtma tesisiniz; devletin geri vermeye hazır olduğu parayı, bir dilekçe eksikliğiyle bağışlamaktadır; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: teşvik için hazırlık yapılmamış, yararlanılmamıştır.