Birim fiyatlı işletme ihalesinde iş kalemleri belirsiz olursa?

Çünkü üçü birlikte, ihaleyi ölçüsüz bir personel havuzuna çevirir, 2024 denetiminde aynen: 'yapılacak İŞ KALEMLERİNİN BELLİ OLMADIĞI, iş kapsamında YER ALMAYAN YERLERDE çalıştırılacak personelin ihale kapsamında temin edildiği ve Teknik Şartname'nin AÇIK VE ANLAŞILIR OLMADIĞI' tespit edilmiştir. Ölçüt 4735 m.6/c'dir: birim fiyat sözleşme, mal-hizmet alımlarında 'işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak, idarece hazırlanmış CETVELDE yer alan her bir İŞ KALEMİNİN MİKTARI ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı' üzerinden kurulur; 4734 m.12 de şartnamelerin ihtiyacı açık ve net tanımlamasını emreder: yani birim fiyatın var olabilmesi için önce birimin var olması gerekir, hangi tesiste, hangi hizmet, hangi ölçü biriminde (tesis-ay, personel-saat, seans...), kaç miktar: cetvel bu soruları cevaplamıyorsa; ortada birim fiyat sözleşmesi değil, adı birim fiyat olan belirsiz bir götürü vardır.

Analiz: (1) Kalemsiz cetvel; hem teklifi hem hakedişi kör eder: istekli neyi fiyatladığını bilmeden teklif verir, rekabet, riski en iyimser fiyatlayanın değil, idareyle belirsizliği yönetebileceğine güvenenin lehine bozulur; hakediş aşamasında da kontrol teşkilatının elinde ölçecek birim yoktur: 'işletildi ve hazır bulunduruldu' cümlesi, tutarı her aya eşit bölen bir ödeme klişesine döner (proje-siz-ihale ve İSKİ-poz dosyalarının hizmet sürümü: ölçüsü olmayan iş, denetimi olmayan ödemedir). (2) Kapsam dışı yerde personel; ihalenin sınır ihlalidir: ihale dokümanında sayılmayan lokasyonlarda bu işin personelini çalıştırmak, o yerlerin hizmetini ihalesiz temin etmektir: dokümandaki iş için oluşan rekabet, dokümanda olmayan yerlere taşınamaz, kapsam genişleyecekse yolu iş artışı-yeni ihale kurallarıdır, fiili görevlendirme değil: bu uygulama ayrıca 'ihale mi personel temini mi' sorusunu büyütür, tesis işletme ihalesinin personel çalıştırılmasına dayalı alım kısıtlarını dolanma aracı olmadığı, ancak net kalem-çıktı tanımıyla kanıtlanabilir. (3) Anlaşılmaz şartname; bütün uyuşmazlıkların anasıdır: 'hazır halde bulundurma' gibi esnek kavramlar, temizlik mi, güvenlik mi, teknik bakım mı, hangi standartta, tanımlanmadıkça: yüklenici asgarisini, idare azamisini anlar, ceza uygulanamaz, eksik ifa kanıtlanamaz. (4) Düzeltme; işin envanterinden başlar: tesis listesi, her tesiste hizmet türleri, her hizmetin ölçü birimi-miktarı, performans standartları, bu envanter cetvele dönüşünce hem teklif hem denetim zemini kurulur: mevcut sözleşme döneminde de lokasyon ve kalem uyumu zeyil-tespitle kayda bağlanmalıdır.

Yapılacaklar: (1) Cetvel revizyonu: sonraki ihalede iş kalemleri (tesis-hizmet-ölçü birimi-miktar) ayrıntılı kurulsun; 'hazır halde bulundurma' performans standartlarıyla tanımlansın. (2) Kapsam disiplini: personelin çalıştığı lokasyonlar doküman listesiyle karşılaştırılsın; kapsam dışı kullanımlar sonlandırılsın veya usulüne uygun kapsama alınsın, kapsam dışı döneme ilişkin ödemeler değerlendirilsin. (3) Hakediş ölçümü: ödemeler kalem bazlı gerçekleşme (puantaj-seans-tesis raporu) üzerinden yapılsın; kontrol teşkilatı tesis bazlı tutanak tutsun. (4) Şartname testi: yayın öncesi 'üçüncü bir kişi bu metinden ne yapılacağını çıkarabilir mi' okuması zorunlu adım olsun.

Uygulama önerisi: birim fiyatlı her hizmet ihalesinde tek soruluk çarpım testi uygulayın: 'her ödeme satırında miktar × birim fiyat çarpımının iki çarpanını da belgeyle gösterebiliyor muyuz?' Gösterebiliyorsanız sözleşme türüne uygun yaşıyordur, gösteremiyorsanız birim fiyat, belirsizliğin üzerine yapıştırılmış bir etikettir; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: iş kalemleri belli değildir, kapsam dışı yerlerde personel çalıştırılmıştır.