Hazine satışından ilçenin fon payı kimde kalır?

Adres net gösterilerek, 2024 denetiminde aynen: 'il sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından, İLGİLİ İLÇE BELEDİYELERİ FON HESABINA aktarılması gereken %10'luk kısmın İDARE (büyükşehir) HESAPLARINA aktarıldığı.' Dayanak 4706 sayılı Kanun m.5'tir: belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazine taşınmazlarının satış bedellerinden, ilgili belediyeye pay ayrılır ve bu pay; 775 sayılı Kanun düzenindeki fon hesabında izlenip amacına özgülenir: 'ilgili belediye'; taşınmazın sınırları içinde bulunduğu belediyedir, büyükşehir sisteminde bu, satışın gerçekleştiği ilçe belediyesidir: payın büyükşehir kasasında toplanması; hem adresi hem amacı şaşırtır.

Analiz: (1) Pay; coğrafyayla eşleşir: bu payın mantığı, Hazine arazisinin bulunduğu beldeye, o bölgenin gecekondu-imar sorunlarının çözümü için kaynak dönmesidir: satış hangi ilçedeyse yük ve ihtiyaç oradadır, pay başka idarede toplandığında; kaynağın coğrafi adaleti bozulur (TJK-eğlence-payı ve ÇTV-mahsup dosyalarının Hazine sürümü: paylaşımlı gelirde adres, kanunun çizdiği haritadır). (2) Fon niteliği ikinci kilittir: pay; ilçeye ulaşsa bile serbest gelir değildir, 775 düzenindeki özel fon hesabında izlenir ve sayılı amaçlarda kullanılır: büyükşehir hesabına alınmak; parayı hem yanlış idareye hem amaçsız havuza koymaktır, iki katmanlı aykırılık. (3) Düzeltme; hesaplaşmayla yapılır: hangi satış hangi ilçede, tahsilattan ne kadar pay doğdu, kime ne aktarılmalıydı, Milli Emlak verileriyle satış-ilçe eşleştirme tablosu kurulur: birikmiş tutarlar ilçe fon hesaplarına gecikme kaybı da gözetilerek devredilir. (4) Sürekli akış düzeni: bu pay her satışta yeniden doğar, defterdarlık/emlak müdürlükleriyle bildirim protokolü ve otomatik aktarım rutini kurulmazsa; aynı bulgu her yıl tazelenir.

Yapılacaklar: (1) Eşleştirme: dönem içindeki Hazine satışları ilçe bazında listelenip tahsilattan doğan %10 paylar hesaplansın. (2) Devir: büyükşehir hesaplarına alınmış paylar; ilgili ilçe belediyelerinin 775 fon hesaplarına aktarılsın; mutabakat yazışmalarıyla belgelensin. (3) Rutin: Milli Emlak'la veri paylaşım düzeni kurulup payların doğrudan ilçe fon hesaplarına akışı sağlansın; büyükşehir hesabı bu akışın dışına çıkarılsın. (4) İlçe cephesi bilgilendirme: ilçelere; gelen payların fon disiplini (özel hesap-amaçlı kullanım) hatırlatılsın, pay doğru adrese, adres doğru amaca bağlansın.

Uygulama önerisi: her Hazine satışı bildiriminde tek soruluk harita testi uygulayın: 'satılan parsel hangi ilçede ve %10 o ilçenin fon hesabına mı gitti?' İkisi örtüşüyorsa dağıtım kanuna uygundur, pay merkezde toplandıysa, ilçenin fonu başkasının kasasında bekliyordur; ve denetçi bunu tek cümleyle yazar: ilçe fon hesabına aktarılması gereken pay, idare hesabında tutulamaz.