Lojistik merkez ihalesiz ve yetki belgesiz işletilir mi?

İkisi birden 2024 denetiminde tek bulguda yazılmıştır: 'lojistik merkezinin üçüncü kişi tarafından İHALE YAPILMAKSIZIN işletilmeye devam edildiği; aynı zamanda ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞINDAN alınması gereken YETKİ BELGESİ alınmadan faaliyete başlandığı.' Birinci eksikte hukuk bilindiktir: 2886 m.1, belediyenin kira işleri bu Kanun'a tabidir; bir yıllık sözleşme bitince işletmenin ihalesiz sürmesi; işletmeciyi fuzuli şagil konumuna düşürür, m.75; işgalcinin kusuru ve idarenin zararı aranmaksızın ecrimisil takdirini ve tahliye düzenini emreder: sözleşme bitiminde ya yeni ihale ya tahliye vardır; 'devam edelim' diye üçüncü bir yol yoktur. İkinci eksik ise sektörel katmandır: lojistik-taşımacılık faaliyeti; ulaştırma mevzuatının yetki belgesi rejimine tabidir, belge alınmadan başlayan faaliyet, tesisi baştan izinsiz kılar.

Analiz: (1) Süre sonu; idarenin sınav günüdür: bir yıllık ihale yapılırken bitiş tarihi bellidir, yeni ihalenin o tarihten önce planlanmaması; işletmeciye ihalesiz uzatma hediye eder: rekabet ortadan kalkar, bedel eski sözleşmede donar, hukuki zemin ecrimisil-tahliye gerilimine kayar (süresi-biten-kira ve saklı-hak dosyalarının lojistik sürümü: ihale takvimi, sözleşme imzalandığı gün kurulur). (2) Ecrimisil; kiranın yerine geçmez: m.75 mekanizması bir yaptırım düzenidir, süreklileşmiş 'ecrimisille oturma'; hem ihale mevzuatını dolanır hem işletmecinin yatırım-sorumluluk ilişkisini belirsizleştirir: tahsil edilse bile, ihalesiz işletmenin hukuka aykırılığını temizlemez. (3) Yetki belgesizlik zinciri kamuya döner: sektörel izin rejimlerinde belge; faaliyetin güvenlik-kayıt-denetim standardıdır, belgesiz tesiste doğacak idari yaptırımların ve olası olayların muhatabı; yalnız işletmeci değil, tesisin sahibi ve faaliyete izin veren idaredir: GSM-ruhsatsız-tesis ve konukevi-izinsiz dosyalarıyla aynı ilke, kamu eli, izinsiz faaliyetin çatısı olamaz. (4) İki eksiğin bağı tasarımdadır: işletme devri ihalesi kurulurken 'yetki belgesi kimin adına, hangi sürede alınacak' şartnameye yazılmalıydı, belge yükümlülüğü sahipsiz kalınca faaliyet izinsiz, süre yönetimi sahipsiz kalınca işletme ihalesiz kalmıştır: ikisi de sözleşme yönetimi zafiyetidir.

Yapılacaklar: (1) İhale takvimi: işletme hakkı için ivedilikle yeni ihale süreci başlatılsın; ihaleye kadar geçen dönem için mevcut işletmeciden m.75 çerçevesinde ecrimisil takdir-tahsil edilsin, tahliye seçeneği dahil hukuki strateji yazılsın. (2) Yetki belgesi: tesisin faaliyet türüne göre gerekli belgelerin envanteri çıkarılsın; başvuru süreci (kimin adına-hangi şartlarla) ivedilikle yürütülsün, belge tamamlanana kadarki faaliyet riski hukukla değerlendirilsin. (3) Şartname standardı: yeni ihalede sektörel izin-belge yükümlülükleri, süre sonu teslim şartları ve 'süre bitiminde ihalesiz devam edilemez' düzeni açıkça yazılsın. (4) Portföy uyarısı: işletme hakkı verilmiş tüm tesislerde (terminal-otopark-sosyal tesis) sözleşme bitiş takvimi ve izin-belge durumu tek tabloda izlensin; bitişe altı ay kala ihale hazırlığı otomatik başlasın.

Uygulama önerisi: işlettirilen her tesis için tek soruluk çift kontrol uygulayın: 'sözleşmenin süresi ve tesisin faaliyet belgesi, ikisi de bugün geçerli mi?' İkisi de geçerliyse işletme sağlamdır, biri düşmüşse tesis ya ihalesiz ya izinsiz çalışıyordur; ve denetçi bunu tek bulguda birleştirir: ihale yapılmaksızın ve yetki belgesi alınmadan işletilmektedir.