Belediye araçları trafik sigortasız kalırsa ne olur?

Gerçek risk, 2021 denetiminde plaka plaka tablolanmıştır: 'belediyeye ait araçların ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASININ ZAMANINDA YAPTIRILMADIĞI', listede binekler, kamyonetler, ambulans ve cenaze aracı dahi vardır; kimi poliçeler bitiminden haftalar sonra yenilenmiştir. 'Kamu aracı, bir şey olmaz' cümlesi; 2918'in hiçbir maddesinde yazmaz.

Analiz: (1) Kural (2918 m.85-91): motorlu araç işleteni, belediye dahil, üçüncü kişilere verilecek zararlar için zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır; geçerli teminatı olmayan araç trafikten men edilir: yani sigortasız geçen her gün; hem hukuka aykırılık hem operasyon riskidir, men edilen çöp kamyonu, o gün hizmet vermez. (2) Boşluk günlerinin faturası: sigortasız dönemde karışılan kazada; üçüncü kişinin zararını Güvence Hesabı ödese bile işletene rücu eder, yani zarar; sigorta şirketinin havuzundan değil, doğrudan belediye bütçesinden çıkar: bir yaralanmalı-ölümlü kazada bu tutar; yıllık filo priminin yüzlerce katıdır ve poliçeyi geciktiren görevlilere sorumluluk sorusu olarak döner (araç-tescil-envanter N341, varlık-sigortası N333 dosyalarının zorunlu-poliçe halkası: ihtiyari sigorta tartışılır; zorunlusu tartışılmaz). (3) Gecikmenin kök nedeni yönetimsizliktir: poliçe bitişleri araç bazında farklı tarihlere dağılmışsa ve tek bir takip listesi yoksa; her yıl birkaç araç mutlaka boşluğa düşer, çözüm; filonun tek yenileme takvimine (ortak vade) çekilmesi ve toplu alımla (ihale) hem takip hem fiyat avantajı sağlanmasıdır. (4) Ambulans-acil araçlar özel hassasiyettir: görevi gereği en çok yolda olan araçların sigortasız kalması; savunulması en imkansız satırdır, denetçinin tabloya ambulansı yazması tesadüf değildir.

Yapılacaklar: (1) Anlık fotoğraf: tüm araçların ZMSS (ve varsa kasko-koltuk sigortası) bitiş tarihlerini tek tabloda çıkarın; süresi geçmiş araç varsa aynı gün poliçelendirin, o araçları poliçesiz sefere çıkarmayın. (2) Tek takvim-toplu alım: filo sigortalarını yıllık tek ihaleyle (araç listesi ekli) alın; yıl içi alınan-satılan araçlar için zeyil düzenini sözleşmeye yazın, vade birliği, boşluğun panzehiridir. (3) Uyarı mekanizması: taşıt kayıt sistemine poliçe bitiş alarmı (30-15-5 gün); sorumlu birim (destek hizmetleri) ve yedek sorumlusu yazılı görevlendirilsin. (4) Geriye dönük analiz: boşlukta geçen dönemlerde kaza-hasar olup olmadığını tarayın; varsa rücu-sorumluluk boyutunu hukukla değerlendirin; yoksa da gecikmenin sorumluları ve tekrarını önleyen talimat kayda geçsin.

Uygulama önerisi: filo yönetiminde tek soruluk sabah kontrolü kurun: 'bugün kapıdan çıkacak her plakanın geçerli poliçesi sistemde görünüyor mu?' Görünen filo; kazada da denetimde de güvendedir, görünmeyen tek plaka ise; men, rücu ve tazmin üçgeninde dolaşır; denetçi de listeyi sizin yerinize yapar: plaka, bitiş tarihi, boşlukta geçen gün.