Vergi ve SGK borçlusu şirket sponsor olabilir mi?

Kendi başlığıyla görünür, 2024 denetiminde aynen: 'şirketin YÜKSEK TUTARDA VERGİ ve SGK BORCU bulunmasına rağmen, yıl içinde üç spor kulübüyle BEŞ SPONSORLUK ANLAŞMASI yaptığı.' Aynı ailenin öteki dosyasında da benzer cümle vardır: 'zarar etmesine rağmen yüksek tutarlı sponsorluk anlaşması yapılması.' Sponsorluğun ilk sorusu marka değildir; kasadır.

Analiz: (1) Basiret terazisi (TTK m.18/2 + m.369): belediye şirketi de tacirdir, basiretli iş adamı; vadesi geçmiş kamu borcu faiz-ceza işletirken, serbest nakdini üçüncü kişilerin reklam-tanıtım giderine bağlamaz: aynı lirayı SGK gecikme zammına da sponsorluk faturasına da yetiştiremezsiniz, biri zorunlu, öteki ihtiyaridir; ihtiyariyi öne almak, YK'nın özen yükümlülüğü sorgusudur. (2) Sponsorluk mevzuatının kendi şartı: spor sponsorluğu düzeninde sponsorun vergi-SGK borcu bulunmaması aranan şartlardandır; borçlu şirketin anlaşması, daha kapı eşiğinde sakattır, vergi indirimi avantajı da (gerçek-usul şartları sağlanmadığından) tartışmalı hale gelir. (3) Belediye ekosistemi katmanı: şirketin sponsorluğu; çoğu kez belediyenin doğrudan yapamayacağı desteğin (profesyonel kulübe kaynak) şirket perdesiyle denenmesidir, 1004-1808 dosyalarının çizgisi buradan da geçer: belediyenin yapamadığını, şirketi eliyle yapması hem amaç-kapsam hem sorumluluk yönünden ayrıca sorgulanır; borçlu şirkette bu sorgu 'kaynağı kim finanse etti' sorusuyla ağırlaşır (zarar eden şirkete sermaye → sermayeden sponsorluk zinciri, kamu kaynağının kulübe transferidir). (4) Görünürlük savunmasının sınırı: sponsorluğun ticari savunması (marka-ciro katkısı) ölçülebilir olmalıdır, toplu taşıma-ulaşım şirketinin il içindeki tekel-benzeri hizmetinde 'reklamla ciro artışı' iddiası zayıftır; ölçülemeyen fayda, denetimde gider değil bağış gibi okunur.

Yapılacaklar: (1) Mevcut anlaşmaları gözden geçirin: fesih-askıya alma opsiyonlarını, ödenmiş tutarları ve taahhüt bakiyesini çıkarın; kamu borcu kapanmadan yeni ödeme yapılmamasını YK kararına bağlayın. (2) Borç yapılandırması önce: vergi-SGK borçlarını yapılandırıp takvime bağlayın; teşvik haklarının (borçsuzluk şartlı) geri kazanımını hedefleyin, sponsorluk ancak bu tablo temizken gündeme gelebilir. (3) Sponsorluk politikası yazın: hangi şartlarda (borçsuzluk, karlılık, bütçe tavanı, ölçülebilir getiri kriteri, YK onası) sponsor olunabileceğini düzenleyen yazılı politika; her anlaşmaya fayda-ölçüm raporu şartı ekleyin. (4) Sorumluluk analizi: borçlu dönemde imzalanan anlaşmaların karar zinciri (kim teklif etti, YK nasıl onayladı) dosyalansın; özen yükümlülüğü değerlendirmesi hukukla yapılsın.

Uygulama önerisi: sponsorluk tekliflerine tek cümlelik ön şart koyun: 'önce borçsuzluk yazısı, sonra logo.' Vergi dairesinden ve SGK'dan temiz kağıdını koyamayan şirket; sponsorluk masasına oturmaz, oturursa, denetçi iki rakamı yan yana yazar: birikmiş kamu borcu ve beş sponsorluk anlaşması; cümlesi de hazırdır: basiretli tacir böyle davranmaz.