Dağıtılan yardım kolilerinin teslim kaydı şart mı?

Ağrıtmıştır, 2024 denetiminde tablo çarpıcıdır: 14.000 adet ramazan kolisi alınmış; denetçi dağıtım listesi isteyince yalnızca 405 kişilik liste sunulabilmiş, kalan 13.595 kolinin ihtiyaç sahiplerine ulaşıp ulaşmadığı 'tespit edilememiş'; idare, kendi teftiş kurulunu devreye sokmak zorunda kalmıştır. 'Muhtarlar biliyor' cümlesi; 13 bin kolinin makbuzu değildir.

Analiz: (1) Yardımın hukuku iki bacaklıdır: m.14/a-60/i sosyal yardımı gider olarak meşrulaştırır; ama meşruiyetin işleyişi kendi yönetmeliğinizdedir, kimin yararlanacağı, başvuru-inceleme, muhtaçlık belgeleri ve 'yardım yapılan kişilerle ilgili bilgi-belgeleri düzenli tutma-muhafaza' yükümlülüğü (emsal yönetmelikte açık maddeler). Yönetmeliğe uyulmayınca denetçi ihtiyaç sahipliğini inceleyemez, inceleyememek; aklanamamaktır. (2) Belgesiz dağıtımın üç riski: (a) koliler gerçekten muhtaca mı gitti, mükerrer mi verildi, depoda mı kaldı, hiçbiri kanıtlanamaz (taşınır çıkışı ile kişiye teslim arasındaki halka kopar); (b) seçim-siyaset dönemlerinde 'kime dağıtıldı' sorusu cevapsızsa, yardım oy-ilişkisi şüphesine açılır (seçim-dönemi-eşantiyon dosyasının komşusu); (c) görevli suistimaline alan açılır, listesiz koli, izsiz kolidir. (3) Ölçek mazeret değildir: 14 bin kişilik dağıtım; mahalle bazlı planlama, hane listeleri (sosyal yardım kütüğünüz + e-Devlet/SOYBİS sorguları, 740-sorgu dosyası), barkodlu/karekodlu teslim fişi veya mobil imza-fotoğraf kaydıyla yönetilebilir, perakende sektörü günde bunun katlarını teslimatlar; teknik imkansızlık yoktur, kurgu eksikliği vardır. (4) Muhtar-STK eliyle dağıtım: aracı kullanmak mümkündür ama teslim zinciri devredilemez, muhtara topluca bırakılan koli için de 'muhtara teslim + muhtarın hane listesi-imzası' iki halkası kurulmalıdır.

Yapılacaklar: (1) Dağıtım öncesi liste: yardım kütüğünden mahalle bazlı hak sahibi listeleri (yönetmelik kriter-belgeleriyle) çıkarılıp onaylansın; dağıtım bu listeye karşı yapılsın, listede olmayana veriliyorsa gerekçesi anlık kaydedilsin. (2) Teslim kanıtı standardı: kişi başı imzalı teslim fişi ya da mobil uygulamayla TC-kimlik doğrulamalı teslim kaydı; toplu noktalarda (muhtarlık-dernek) ara teslim tutanağı + nihai hane listesi. (3) Mevcut dönemin tamiri: teftiş/inceleme sürecine dağıtım görevlilerinin beyanları, araç-güzergah kayıtları, muhtar listeleri toplanarak mümkün olan en geniş sonradan-belgeleme yapılsın; açık kalan kısım raporlansın. (4) Stok-yardım entegrasyonu: koli alım (taşınır giriş) → depo çıkış → teslim kaydı zinciri tek yazılımda; dönem sonunda 'alınan=dağıtılan+stok' mutabakatı tutanağa bağlansın.

Uygulama önerisi: her yardım kampanyasını tek denklemle kapatın: 'alınan adet = imzalı teslim + depodaki bakiye.' Denklemi tutan belediye; hem hayrını hem hesabını verir, tutmayanda ise 14.000 rakamının karşısına 405 yazılır ve aradaki fark, denetçinin tek cümlesi olur: tespit edilememiştir.