Personel kartındaki kullanılmayan geçişlerin bedeli ne olur?

Yanmamalı, 2024 denetiminde aynen yazılmıştır: 'personel kimlik kartlarına tanımlanan, 100 geçiş hakkı sağlayan kartlardan KULLANILMAYAN kısımlara ait bedellerin ÖDEME HİZMETİ SAĞLAYICISINDAN GERİ ALINMAMASI.' 'Sistem böyle kurulmuş' cümlesi; sistemin kim lehine kurulduğunu sormaz, denetim tam onu sorar.

Analiz: (1) Ödemenin karşılığı ilkesi: kamu kaynağından yapılan her ödeme; fiilen alınan mal-hizmetin karşılığıdır (5018 m.8: verimli-hukuka uygun kullanım; m.32: harcama yetkilisinin ödeneklerin verimli kullanımından sorumluluğu). Peşin yüklenen 100 geçişin 60'ı kullanılmışsa; hizmetin 60'ı alınmış, 40'ın parası ön ödeme olarak sağlayıcıda durmaktadır, 'kullanılmayan geçiş' bir hizmet değil, iade edilecek bakiyedir. Sözleşme aksini (bakiyenin sağlayıcıya kalacağını) kuruyorsa; o sözleşme, kamu aleyhine sebepsiz bir gelir devri içerir ve maddeyi yazan-uygulayan sorgulanır (POS-komisyon dosyası mantığı: sistemin ekonomisi kamu lehine kurulur). (2) Hakkın niteliği karışmasın: personele tanınan; kullanıldığı kadar maliyetlenen bir geçiş imkanıdır, nakde çevrilebilir bir alacak değildir (personelin 'kullanmadım, parasını verin' talebi ayrı ve dayanaksızdır); iade ilişkisi idare ↔ sağlayıcı arasındadır. (3) Mutabakat zorunluluğu: kart bazlı yükleme ↔ kullanım verisi ↔ dönem sonu bakiye raporu üçlüsü olmadan; ne fatura kontrolü yapılabilir ne iade hesaplanabilir (EÜTS-rapor, ciro-teyit ailesi: sağlayıcının verisi, idarenin denetiminde olmalı). (4) Model alternatifi: peşin-götürü yükleme yerine kullanım kadar faturalama (post-paid) veya devreden bakiye, sözleşme yenilemesinde en temiz çözüm, iade ihtiyacını baştan yok eden modeldir.

Yapılacaklar: (1) Bakiye envanteri çıkarın: dönemler itibarıyla yüklenen geçiş adedi × birim bedel ↔ kullanılan; kullanılmayan kısmın parasal toplamını sağlayıcı verisiyle mutabakata bağlayın. (2) İadeyi talep edin: birikmiş bakiyenin faiziyle iadesi/gelecek yüklemelerden mahsubu için yazılı süreç; sözleşmede iade hükmü yoksa ek protokolle kurun, kurulamıyorsa sorumluluk-zarar değerlendirmesi. (3) Sözleşmeyi yeniden kurgulayın: kullanım-bazlı faturalama, dönem sonu otomatik mahsup, idareye açık kullanım paneli ve denetim hakkı maddeleri. (4) Hak tanımını gözden geçirin: fiili kullanım ortalamaları (örn. 100 hakkın 60'ı) TİS-yenileme müzakerelerinde veri olsun, hakkı gerçekçi tanımlamak, hem maliyeti hem iade bürokrasisini küçültür.

Uygulama önerisi: ön ödemeli her sistemde tek soruluk dönem kapanışı yapın: 'yüklediğimizin kaçını kullandık; farkın parası şimdi kimde?' Farkı her dönem geri çağıran idare, peşin ödemeyi finansmana dönüştürmez, çağırmayan ise, personel jestinin gölgesinde, sağlayıcıya sessiz bir bağış hattı işletir; denetçi de o hattı tek cümleyle keser: geri alınmamıştır.