Sokak hayvanları için bütçeden binde beş ayrılmalı mı?

Oran şartı var ve fiili harcama onu ikame etmez, 2024 denetiminde üç yılın bütçesi birden sayılarak yazılmıştır: 'sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması-bakımı-rehabilitasyonu amacıyla; bütçelerde, kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin BİNDE BEŞİ oranında kaynak AYRILMAMASI.'

Kural seti (5199 Hayvanları Koruma Kanunu): (1) Görev (Ek m.1): Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu 25 bini aşan belediyeler; sahipsiz-güçten düşmüş-tehlike arz eden hayvanlar için bakımevi kurar; hayvanları bakımevine götürür, Bakanlık veri sistemine kaydeder; rehabilite edilen köpekler sahiplendirilinceye kadar barındırılır (bakımevi kurma zorunluluğu olmayan belediyeler en yakın bakımevine götürür), bakımevi bacağını ayrı soruda kurmuştuk; bu dosyanın kalbi finansmandır. (2) Kaynak şartı (geçici m.4/2 atfıyla): bu görevlerin karşılığı olarak bütçeden kesinleşmiş en son bütçe gelirinin binde beşi oranında kaynak ayrılır, 'ayırmak', bütçe hazırlığında bu tutarın ilgili tertiplere görünür biçimde konması demektir; yıl içinde dağınık kalemlerden yapılan harcamaların toplamı, oran tutmadıkça ve etiketlenmedikçe şartı karşılamaz (SBB-yatırım, otopark bedeli dosyalarındaki ilke: amaca özgü kaynak, bütçede adıyla durur). (3) Yaptırım kişiseldir: Kanun, kaynağı ayırmayan belediye başkanı ve meclis üyelerini açıkça hedefler, bütçeyi hazırlayan başkan ve kabul eden meclis, oranı atlarsa sorumluluk doğrudan organlara yazılır; 'mali hizmetler unuttu' savunması yoktur (kültür payı dosyasındaki m.12/10 mantığı: kanun bazı ödevleri makama zimmetler). (4) Oran, tavan değil tabandır: ihtiyaç fazlaysa üstüne çıkılır; ama altında kalan her bütçe, üç yıl üst üste sayılabilen türden bir seri bulgu üretir.

Yapılacaklar: (1) Bütçe hazırlığına kalıcı satır ekleyin: 'kesinleşmiş son bütçe geliri × binde 5' hesabı + bu tutarın hayvan hizmetleri tertiplerinde (bakımevi işletme, kısırlaştırma-aşılama, veteriner hizmeti, besleme, veri sistemi) dağılım tablosu; meclis bütçe kararnamesinde görünür olsun. (2) İçinde bulunulan yılı düzeltin: ek ödenek/aktarma imkanlarıyla oranı yıl içinde tamamlayın; harcama programını (kısırlaştırma hedefi, bakımevi kapasite işleri) bu kaynağa bağlayın, ayrılan ama harcanmayan kaynak da bir sonraki sorunun konusudur. (3) İzleme düzeni kurun: hayvan hizmetleri harcamalarının tek raporda toplanması (tertip bazlı gerçekleşme ↔ binde 5 hedefi); faaliyet raporunda sayısal karşılık (kısırlaştırılan-aşılanan-sahiplendirilen hayvan sayıları), para ile sonucun eşleştiği rapor, bulgunun panzehiridir. (4) Bölgesel iş birliğini değerlendirin: bakımevi-kapasite yetersizse komşu belediyeler/birlik modeliyle ortak tesis (katı atık birliği dosyası deseni), kaynak şartı, ortak modelde de payınız üzerinden izlenir.

Uygulama önerisi: bütçe görüşmelerinde tek kontrol cümlesi kullanın: 'binde beş satırı nerede?' Satırı bütçesinde gösterebilen belediye; hem sokaktaki hayvana hem kanuna hem denetçiye aynı tabloyla cevap verir, gösteremeyen ise, iyi niyetli kampanyalarına rağmen, üç yılın tek cümlede sayıldığı bir bulgunun muhatabı olur.