Çöpü düzensiz alana dökmek (vahşi depolama) bulgu olur mu?

'Karşılanmıştır', 2024 denetiminde birden çok belediyeye aynı başlıkla yazılmıştır: 'Belediye sorumluluğundaki atıkların bertarafı veya geri kazanımının yapılmaması', atıkların çevre ve insana zararlı olabilecek bir alanda biriktirildiği (halk diliyle: vahşi depolama) tespitiyle. Emsal dosyada ağırlaştırıcı ayrıntı sizinkiyle birebir aynıdır: belediye, ildeki Katı Atık Yönetimi Birliğinin ÜYESİDİR, birliğin entegre katı atık yönetim tesisi 2020'den beri işletmededir, ama atıklar yine de ilçe dışındaki bir alana dökülmektedir. Sayıştay sonucu nettir: birlik üyesi belediye, atıklarını o tesisten faydalanarak bertaraf etmelidir.

Hukuk haritası: (1) 5393 m.14-15: katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanmasına ilişkin BÜTÜN hizmetler belediyenin görev ve yetkisindedir, 'topladık, bir yere döktük' bu cümlenin yarısıdır; kanun bütününü ister. (2) Atık Yönetimi Yönetmeliği: m.4 belediye atığını tanımlar; m.5 genel ilkeleri (çevre-insan sağlığına zarar vermeden yönetim, azaltma-yeniden kullanım-geri dönüşüm hiyerarşisi) kurar; m.8 belediyeleri atık işleme tesislerini kurmak/kurdurmak, işletmek/işlettirmek, çevre lisansı almak, personel eğitimi, araç kayıt-takip sistemiyle yükümlü kılar; m.10 tesis yükümlülüklerini sayar. Düzensiz döküm sahası; lisanssız, ilkesiz ve tesissiz bir 'yok-yönetim'dir. (3) 'Nakliye maliyetli' savunması iki kez zayıftır: birlik üyeliği tam da bu ölçek sorununu çözmek için kurulmuştur (aktarma istasyonu, birlik nakliye organizasyonu gibi araçlarıyla); vahşi depolamanın maliyeti ise görünmezdir ama büyüktür, sızıntı suyuyla toprak-yeraltı suyu kirliliği, metan-yangın riski, çevre idari para cezaları (2872), sahanın ileride zorunlu rehabilitasyon bedeli ve halk sağlığı sorumluluğu. (4) Bulgunun ailesi geniştir: aynı yıl komşu ilçelere de aynı bulgu yazılmış, il belediyesine ise düzenli depolama düzeninin kurulup işletilmesi yönü bulgulanmıştır, yani denetim bu konuyu bölge fotoğrafı olarak çeker; 'herkes böyle yapıyor' cümlesi, savunma değil, bulgunun yaygınlık paragrafıdır.

Yapılacaklar: (1) Atık akışını tesise çevirin: birlikle protokol-tarife netleştirin (bertaraf ücreti bütçelenir, şirket tesislerinden bertaraf ücreti dosyasının tersi yönü: belediye de tesise atık verirken tarifeye tabidir), nakliye planı/gerekirse aktarma noktası kurun; geçiş takvimini yazılı yapın. (2) Mevcut döküm sahasını kapatma-rehabilitasyon sürecine alın: döküm derhal durdurulur, saha çevrelenir, Çevre İl Müdürlüğüyle rehabilitasyon projesi (üst örtü, gaz-sızıntı yönetimi) programlanır, bu adım, sahayı 'süregiden ihlal'den 'yönetilen kapanış'a çevirir ve rapor tonunu değiştirir. (3) Yönetmelik m.8 ödevlerinizi dosyalayın: araç kayıtları, araç takip sistemi, personel eğitim-sağlık kayıtları, bulgunun dayanak listesi, sizin kontrol listenizdir. (4) Mali tarafı planlayın: bertaraf ücreti + nakliye maliyeti bütçeye; karşısına ÇTV ve katı atık ücret tarifelerinizin gerçekçiliği (maliyet esaslı tarife) konur, hizmetin parası, tarifenin matematiğinde bulunur.

Uygulama önerisi: atık yönetiminizi tek soruyla test edin: 'çöp kamyonunun son durağının çevre lisansı var mı?' Cevap 'evet' ise geriye kalan optimizasyondur; 'hayır' ise her sefer, aynı bulgunun bir sonraki cümlesini yazmaktadır, ve o saha, bir gün rehabilitasyon faturasıyla belediyenin önüne geri gelir.