Artırımlı fiyat farkında hangi ayın endeksi esas alınır?

Değil, ve bu 'mantık', 2024 tarihli Daire kararında kamu zararı olarak hesaplanmıştır: başlık, 'artırımlı fiyat farkı hesabında İŞ PROGRAMINA UYGUNLUĞA DİKKAT EDİLMEKSİZİN gerçekleştirilen ödemeler'dir; dosya, zararın sorumlularca ödenmesiyle (makbuz karşılığı tahsilat) 'ilişilecek husus kalmadı' biçiminde kapanmıştır, yani hüküm mekanizması sonuna kadar çalışmış, fark faiziyle geri dönmüştür.

Kural, endeksi takvim değil, PROGRAM seçer: (1) 4735 geçici m.6 ve uygulama esasları (ek fiyat farkı/artırımlı fiyat farkı düzeni), farkın iş programına uygun olarak yapılması gereken aylardaki endeks-katsayılarla hesaplanmasını öngörür. Formüldeki güncel endeks; imalatın fiilen yapıldığı ayın değil, onaylı iş programına göre yapılmış OLMASI GEREKEN ayın endeksidir. (2) Neden: fiyat farkı, yükleniciyi kendi kusuru olmayan fiyat hareketlerinden korur; yüklenici işi programın gerisinde yürütmüşse, gecikilen aylarda enflasyonun şişirdiği endeksi ona ödemek, gecikmeyi ödüllendirmek olur, cezalı çalışılan dönemin farkı da programdaki ay üzerinden hesaplanır (klasik fiyat farkı kararnamelerindeki 'iş programına uygun ay' ilkesinin, artırımlı fark versiyonu). (3) Ters yönü de bilin: idareden kaynaklanan gecikmelerde (yer teslimi, proje revizyonu, süre uzatımı verilmiş haller) revize iş programı onaylanır ve endeks revize programa göre yürür, yani mesele 'hep düşük endeks' değil, 'meşru programın endeksi'dir; süre uzatım kararları bu yüzden fiyat farkının da tapusudur. (4) Hakediş pratiğindeki tipik hata zinciri: iş programı güncel tutulmaz → hakedişte 'gerçekleşme ayı' endeksi otomatik çekilir → artırımlı fark, kararnamenin verdiğinden fazlası ödenir → denetimde fark + faiz sorumluların bordrosuna döner (bu dosyada olduğu gibi).

Yapılacaklar: (1) Hesap şablonunuzu düzeltin: artırımlı/ek fiyat farkı tablolarına 'iş programına göre ay' sütunu ekleyin; formül endeksleri o sütundan beslensin, fiilen geç yapılan imalat kalemlerinde programdaki ayın endeksi kullanılsın. (2) İş programı disiplinini kurun: onaylı program + süre uzatımlarında revize program dosyada olsun; kontrol teşkilatı aylık gerçekleşme-program kıyasını hakedişe eklesin (kantar fişi dosyasındaki ilke: türev hesap, kaynak belgeye, burada programa, oturmalı). (3) Geçmiş ödemeleri tarayın: kararname dönemindeki artırımlı fark ödemelerinde endeks-ay eşleşmesini kontrol edin; fazla ödeme çıkanlarda erken tahsil/mahsup değerlendirmesi, bu dosyanın gösterdiği gibi, sorgu gelmeden yatırılan fark, dosyayı en ucuz yerinden kapatır. (4) Yüklenici itirazlarına hazır cevap: 'işi geç yaptım, yüksek endeks isterim' talebi, kusur idarede değilse dayanaksızdır; kusur idaredeyse adres süre uzatımı-revize programdır, endeks pazarlığı değil.

Uygulama önerisi: fiyat farkı hesabına oturan herkese tek cümle öğretin: 'endeksi, işin yapıldığı ay değil, yapılması GEREKEN ay seçer.' Bu cümlenin sorulmadığı her artırımlı fark hakedişi, enflasyon hızlandıkça büyüyen bir fazla ödeme üretir, ve o fazla, bu karardaki gibi, günü gelince makbuzla geri toplanır.