Su ve kanalizasyon katılma payı almamak tercih olabilir mi?

Değildir, ve 2024 denetim raporlarında birden çok belediyeye aynı cümleyle yazılmış güncel bulgu tam budur: su tesisi ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının tahakkuk ve tahsil edilmemesi; raporun anahtar cümlesi de sorunuza doğrudan cevaptır: 'katılma payları ile ilgili idarenin bir TAKDİR YETKİSİ bulunmamaktadır.'

Kanuni çerçeve (2464): (1) m.87: yeni kanalizasyon tesisi yapılması veya mevcudun sıhhi-fenni şartlara göre ıslahı halinde, bundan faydalanan gayrimenkul sahiplerinden katılma payı alınır. (2) m.88: yeni içme suyu şebekesi yapılması, tevsii ve ıslahında, dağıtım sahasındaki gayrimenkul sahiplerinden pay alınır. (3) m.90 tahakkuk tekniğini kurar: pay toplamı, ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılır (yol katılma payındaki metrekare-cephe tartışmasından farklı, değer esaslı bir dağıtım). (4) m.93 tahsili kurar: ilan-tebliği izleyen yıldan itibaren iki yılda dört eşit taksit; peşin ödemede tahakkuktan itibaren bir ay. Kanunun fiil kipi her yerde emredicidir: 'alınır', 'tahakkuk ettirilir', 'alınabilir' değil.

'Vatandaşa yük olmasın' iyi niyetinin hukuki karşılığı: Kanunun kendisi sosyal dengeyi zaten kurmuştur, pay, maliyetin tamamı değil kanuni sınırlar içindeki katkıdır ve taksit imkanı vardır. Meclisin 'hiç almayalım' demesi; kreş ücreti, gecikme zammı, asansör payı içtihatlarındaki aynı ilkeyle, kanuni geliri meclis kararıyla feragat etmektir ve 5018 m.71'in 'gelir artışına engel olma' kanadında kamu zararı tartışması açar; bulgu bugün 'düzenlilik denetimi' raporunda olsa da, hesaplanabilir nitelikte olduğu gün (yatırım bedeli belli, faydalanan parseller belli) tazmin sorgusu üretmeye elverişlidir. Ayrıca eşitlik yönü var: şebeke götürülen mahalleden pay almayıp başka gelirlerle (herkesin vergisiyle) finanse etmek, faydalanmayanın faydalanana sübvansiyonudur, kanun bu adaletsizliği önlemek için payı kurmuştur.

Yapılacaklar: (1) Tamamlanan su-kanal yatırımlarının dosyalarını çıkarın: keşif-kesin hesap bedeli, faydalanan gayrimenkul listesi (tapu-emlak kayıtlarından), vergi değerleri; m.89'daki hesap sınırlarını da gözeterek payları hesaplayın. (2) Usulü eksiksiz işletin: tahakkuk + ilan ve tebliğ (m.92), tebliğsiz tahakkuk taksit takvimini başlatmaz; itiraz süreçlerini yönetin. (3) Tahsilatı m.93 takvimiyle taksitlendirin; ödeme güçlüğü olan yükümlüler için kanuni taksit zaten sosyal amortisördür. (4) Bundan sonrası için süreci yatırımla bütünleştirin: her şebeke işinin geçici kabulüyle birlikte katılma payı dosyası otomatik açılsın, kabul tutanağı, pay tahakkukunun tetikleyicisi olsun. (5) Geçmişe dönük: zamanaşımı değerlendirmesiyle (tahakkuk zamanaşımı işlememiş dönemler) tahsil edilebilir stok hesaplayın; hukuk görüşüyle yol haritası çizin.

Uygulama önerisi: meclise sunulacak her altyapı yatırım kararının ekine bir 'gelir sayfası' koyun: 'bu yatırımın katılma payı tahmini: ___ TL; tahakkuk takvimi: ___'. Yatırım kararıyla gelir kararını aynı masada birleştirmek; hem 'sonradan almayalım' popülizmini baştan zorlaştırır hem de denetçiye, kanunun emrini sistemli işlettiğinizi tek sayfada gösterir.