Askerlik borçlanması kıdem tazminatı süresine ne zaman katılır?

'Ayrılış sebebi ne olursa olsun' kısmı yanlıştır ve Sayıştay denetimlerinde düzenli sorgu konusudur: askerlik borçlanması süresi, kıdem tazminatına esas süreye ancak iş akdi EMEKLİLİK (yaşlılık/malullük aylığı veya toptan ödeme) sebebiyle sonlanan işçide katılır, emeklilik hükmü uygulanmayan fesihlerde katılamaz.

Hukuki çerçeve (mülga 1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlükteki m.14'ü): Kıdem tazminatı, maddede sayılan fesih hallerinde, işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince geçen her tam yıl için ödenir, kural, fiilen o işveren nezdinde geçen süredir. Maddenin devamındaki özel hüküm, kamu işyerleri için bir genişletme getirir: T.C. Emekli Sandığı/SGK mevzuatına göre hizmet birleştirmesi ve borçlanılan süreler, işçiye yaşlılık, emeklilik, malullük aylığı ya da toptan ödeme amacıyla iş akdinin sonlanması halinde kıdem hesabında dikkate alınır. Yani askerlik borçlanmasının kıdeme yansıması, borçlanmanın kendisine değil, ayrılışın emeklilik niteliğine bağlanmıştır: (a) emekliye ayrılan (m.14/4) veya yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlayıp bu nedenle ayrılan (m.14/5) işçide borçlanılan askerlik süresi kıdeme eklenir; (b) istifa benzeri haller, emeklilik dışı fesihler ve emeklilik hükmü uygulanmayan diğer ayrılışlarda eklenemez, eklenirse, fark tutar mevzuatta öngörülmeyen ödeme olarak kamu zararı sorgusuna dönüşür. Nitekim emsal dosyalarda (2024 tarihli Daire incelemesi ve aynı konunun 2023'te Temyiz Kurulu önüne taşınan örnekleri) sorgular tam bu ayrım üzerinden yürütülmüş; savunmalardaki '375 sayılı KHK'daki emekli tazminatı hükümleri' gibi dayanaklar, kıdem süresi hesabının cevabı olarak kabul görmemiştir.

Hesap disiplini için üç kontrol: (1) Ayrılış kodu, SGK işten ayrılış bildirgesindeki kod, emeklilik niteliğini gösteriyor mu (emeklilik/yaş harici şartların tamamlanması)? Bu belge dosyada olmadan borçlanma süresi hesaba alınmasın. (2) Borçlanma belgesi, askerlik borçlanmasının SGK'ca onaylandığını ve primlerinin ödendiğini gösteren belge; 'borçlanma başvurusu' yetmez. (3) Mükerrerlik, borçlanılan süre, başka bir kamu işvereninde geçmiş ve orada kıdem ödenmiş sürelerle çakışıyorsa çifte sayım yapılmasın; hizmet birleştirmede daha önce kıdem ödenmiş süreler yeniden ödenmez.

Yapılacaklar: (1) İK'nın hesap şablonuna ayrılış-nedeni filtresi ekleyin: borçlanma satırı, yalnızca emeklilik kodlu ayrılışlarda aktifleşsin. (2) Geçmiş ödemeleri tarayın: emeklilik dışı ayrılışlarda borçlanma süresi eklenerek ödenmiş kıdemler varsa fark hesabı çıkarıp tahsil değerlendirmesi yapın. (3) Toplu iş sözleşmenizde kıdem hesabına ilişkin genişletici hükümler varsa hukuk süzgecinden geçirin, TİS, 1475 m.14'ün kamu aleyhine sınırlarını bertaraf edemez.

Uygulama önerisi: kıdem hesabı denetimlerinin üç klasik hatası artık elinizde bir set oluşturuyor, karşılık ayrılmaması (372/472), izinli günde mesai, emeklilik dışı ayrılışta borçlanma süresi. Üçü de aynı kök nedenden beslenir: bordro/tazminat hesabının, statü ve belge filtrelerinden bağımsız 'otomatiğe' bağlanması. Filtreleri yazılıma bir kez işlemek, üç bulgu ailesini birden kapatır.