Belediye aracının kaza masrafı bütçeden ödenip bırakılabilir mi?

Çizgi serttir ve olayınızın neredeyse aynısı üç aşamalı yargıdan geçmiştir: Daire tazmine hükmetmiş, Temyiz Kurulu 2024'te tasdik etmiş, üst yöneticinin karar düzeltme talebi de 2025'te reddedilmiştir. Formül şudur: kusurlunun ödemesi gereken tamirat bütçeden ödenir ve rücu edilmezse, aradaki fark sorumluların üzerinde kalır.

Karardaki olay: Belediyeye ait araç trafik kazasına karışmış; aracı, belediye görevlisi olmayan bir kişi kullanmaktadır ve %100 kusurludur; tamirat masrafı belediye bütçesinden ödenmiş, kusurluya rücu işlemi yapılmamıştır. Sayıştay bu tabloyu doğrudan kamu zararı saymış ve tutarın sorumlulara ödettirilmesine karar vermiştir. Savunmalar dinlenmemiştir: 'hizmetlerin aksamaması için ödedik' (→ ödemenin ivediliği, rücu yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; azınlık görüşünde kalmıştır); 'sigorta süreci yargıda' (→ belirsiz bir beklenti, tahsil görevinin yerine geçmez).

İlkenin katmanları: (1) Kamu malına verilen zararın kusurlu sorumlusu bellidir; idare, onarımı hizmet gereği hemen yaptırabilir, ama bedeli, kusur oranında sürücüye/sorumluya rücu ederek tahsil etmek zorundadır (5018'in kamu zararı rejimi + genel hükümler). Rücu edilmeyen her onarım, sorumluluğu şoförden harcama zincirine ve üst yöneticiye taşır. (2) Olayın ikinci ihlali de görülmelidir: aracın görevli olmayan kişiye kullandırılması, taşıtların kimlerce kullanılabileceği görevlendirmeyle belirlenir; yetkisiz kullandırma, kazadan bağımsız bir kusurdur ve rücu dosyasını güçlendirirken kullandıranların sorumluluğunu da açar. (3) Kasko/sigorta varsa öncelik oradan tahsildir; sigortanın karşılamadığı kısım ve kusur ilişkisi yine rücu konusudur.

Olayınızda yapılacaklar: (1) Kaza dosyasını derleyin (tutanak, kusur raporu, onarım faturası, görevlendirme kayıtları) ve kusurluya yazılı rücu talebini hemen gönderin; ödenmezse alacak takibini başlatın, geç kalınmış rücu, hiç edilmemişten iyidir ve sorumluluk tablosunu hafifletir. (2) Aracın o kişiye nasıl teslim edildiğini araştırıp yetkisiz kullandırma varsa idari yönünü de işleyin. (3) İleriye dönük kural koyun: kamu malına zarar veren her olayda 'onarım ödemesi + rücu değerlendirmesi' tek iş akışının iki zorunlu adımı olsun; rücu edilmeme kararı bile gerekçeli yazılsın.

Uygulama önerisi: taşıt teslim düzeninizi sıkılaştırın, her araç için görevli sürücü listesi, teslim-tesellüm formu ve 'görevli olmayan kişi araç kullanamaz' talimatı. Bu üç belge; kaza gününde rücunun hukuki zeminini hazır eder, denetim gününde ise 'idare gerekli tedbirleri almıştı' savunmasının kendisi olur.