Muhtarlara belediye bütçesinden maaş gibi yardım yapılabilir mi?

Yargı karşılığı ağır: bu kurgu, Sayıştayda tazmin hükmüyle sonuçlanmış; hüküm Temyiz Kurulunca tasdik edilmiş, sorumluların karar düzeltme talepleri de 2025'te reddedilmiştir, yani üç aşamadan da geçmiş, kesinleşmiş bir içtihat çizgisidir.

Hukuki çerçeve: (1) 5393 m.9: belediyenin mahalle ve muhtarlıkla ilişkisini düzenler; belediye, mahallenin ihtiyaçlarının karşılanmasında muhtarlıkla iş birliği yapar ve maddeye eklenen vurguyla desteğin biçimi AYNİ yardımdır, kanun gerekçesi, yardımın nakdi yapılamayacağını açıkça ortaya koyar. Yani muhtarlığa kırtasiye, donanım, hizmet binası desteği mümkünken; muhtarın şahsına para aktarmak bu maddenin kapsamı dışındadır. (2) 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası (ve 4541 sayılı Kanunun ilgili hükmü): muhtarların mali hakları, ödenek, merkezi düzenlemeyle belirlenmiştir; bu ücret ve ödenekler haricinde nakdi imkan sağlanamaz. Muhtar, belediyenin personeli değildir; belediye bütçesi, kanunla belirlenmiş muhtar ödeneğinin üzerine 'yerel ikramiye' ekleyemez.

Karardaki olay: İlçedeki tüm muhtarlıklara, ayni yardımlar dışında düzenli, maaş ödemesi niteliğinde nakdi yardım yapılmış ve bayram ikramiyesi adı altında ödemelerde bulunulmuş; Daire kamu zararının tazminine hükmetmiş; sorumluların 5393 m.13-14 (hemşehri hukuku, belediyenin görevleri) ve m.60 (giderler) eksenli savunmaları hem temyizde hem karar düzeltmede sonuç vermemiştir. İçtihadın çizdiği ayrım nettir: kuruma ayni destek = mümkün; kişiye düzenli nakit = kamu zararı. Ödemenin adının 'yardım', 'ikramiye', 'destek' olması niteliği değiştirmez; düzenlilik ve kişiye ödeme, işlemi maaş niteliğine büründürür ve tazmin sorumluluğu 5018 zincirindeki herkese (üst yönetici dahil) uzanabilir.

Yapılacaklar: (1) Muhtarlıklara dönük tüm ödeme/destek kalemlerinizi tarayın: kişi hesabına giden her düzenli nakit ve her 'ikramiye' derhal durdurulmalıdır. (2) Meşru destek kanallarını kullanın: muhtarlık binası tahsisi-bakımı, kırtasiye-donanım, ulaşım desteği gibi ayni kalemler; mahalle ihtiyaçlarına yönelik projelerin bizzat belediyece yapılması. (3) Geçmiş ödemeler için hukuk görüşü alın, tazmin riski ödemeyi alanla sınırlı değildir; harcama zincirindeki imzalar da hedeftedir.

Uygulama önerisi: bu içtihat, daha genel bir kuralın örneğidir: belediye bütçesinden, kanunla mali statüsü belirlenmiş kişilere (muhtar, başka kurum personeli, seçilmişler) statü dışı düzenli ödeme çıkmaz. Ödeme talepleri geldiğinde tek soru sorun: 'bu kişinin bu ödemeyi almasını hangi kanun hükmü öngörüyor?' Cevapsız talep, üç aşamalı yargı sürecinin sonunda faiziyle geri dönen bir imzadır.