"Kamu yararı" diyerek ihale iptal edilebilir mi?

Geçmez, ve bu, içtihadın en yüksek kabul oranlı meselesidir; soyut gerekçeli iptaller Kurul önünde düzenli olarak dönmektedir.

Kural (Kanun m.39, m.40; İYBHY m.18). İhalenin iptali kararı; somut ve hukuken geçerli bir gerekçeye dayanmalı ve gerekçe kararın kendisinde gösterilmelidir. 39'uncu madde idareye bütün teklifleri reddedip ihaleyi iptal etme takdirini verir, ama bu yetki mutlak ve sınırsız değildir. İçtihadın açık uyarısı: "kamu yararı", "hizmet gerekleri", "ihtiyacın ortadan kalkması" gibi soyut ifadeler tek başına yeterli görülmemektedir (2019/UM.I-914, 2023/UH.II-804, 2020/UH.II-624, 2024/UM.I-993 sayılı kararlar; idarece iptal iddialarında kabul oranı %23, gerekçe yetersizliği alt meselesinde %38-46 bandına çıkar).

Denetimin iki ekseni vardır: (1) Somutluk, gerekçe, hangi olgunun ihaleyi sürdürülemez kıldığını göstermelidir (ödenek durumu, ihtiyaçtaki değişikliğin dayanağı, dokümandaki giderilemez sakatlık gibi); (2) Tutarlılık, gerekçe, idarenin kendi belgeleriyle (ihtiyaç raporu, onay belgesi, yaklaşık maliyet dayanağı, önceki yazışmalar) çelişmemelidir; çelişen iptal kararları, iptalin iptaliyle sonuçlanmaktadır.

Usul katmanı (Kanun m.16, m.39-41). İptal ihale yetkilisince ve gerekçesiyle birlikte kararlaştırılır; bütün isteklilere bildirilir. İptalin hangi aşamada verildiği (değerlendirme öncesi/sonrası, sözleşme öncesi) gerekçe denetimini kaldırmaz. Ve bir süre ayrıntısı: bildirimin yapılmaması, isteklilerin itirazen şikayet süresini başlatmaz, bildirimsiz iptal, süresiz itiraza açık kalır (2023/UH.II-1399, 2026/UH.I-1033, 2024/UH.II-274).

Sizin durumunuz için pratik yol: iptal iradesi gerçek bir sebebe dayanıyorsa o sebebi yazın, "kamu yararı" başlık olabilir ama gövde somut olguyu anlatmalıdır: hangi ihtiyaç, hangi belgeyle, nasıl değişti; ödenek hangi kararla kaldırıldı; doküman sakatlığı hangi maddede. Somut sebep yoksa, iptal kararı itiraz geldiğinde dönecek ve süreç, iptal edilmemiş gibi kaldığı yerden devam edecektir, üstelik idare aleyhine bir tutarsızlık kaydı bırakarak.

Uygulama önerisi: iptal onayına giden dosyaya bir tutarlılık kontrolü ekleyin, iptal gerekçesi ile ihtiyaç raporu, onay belgesi ve şikayetlere verilmiş önceki cevapları yan yana okuyun; çelişki varsa ya gerekçeyi gerçeğe uygun biçimde değiştirin ya iptalden vazgeçin. Sonuçlanmak üzere olan ihalede iptal, en avantajlı isteklinin dava/itiraz motivasyonunun en yüksek olduğu andır; gerekçesiz girilmez.