Atık taşımada azami yüklü ağırlık aşılırsa ne olur?

İkisinin de sorunudur. Aşırı yükleme, hem idari para cezası ve trafik güvenliği riski doğurur, hem de hakediş ödemeleriniz bakımından kabul edilemeyecek bir taşıma anlamına gelir. İdare, hakediş ekindeki tartı kayıtlarını kontrol etmekle yükümlüdür.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 8'inci maddesinde; araçların ağırlık ve boyut kontrollerini yapma veya yaptırma ve denetleme, aykırı görülen hususlarla ilgili olarak sorumlular hakkında idari para cezasına dair tutanak düzenleme ilgili Bakanlığın görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Aynı Kanunun "Araçların yüklenmesi" başlıklı 65'inci maddesinde; azami yüklü ağırlığın veya izin verilen azami yüklü ağırlığın aşılması halinde, aşılan orana göre artan kademede idari para cezası uygulanacağı; araçların yüklenmesine ilişkin ölçü ve usuller, ağırlık ve boyut kontrolü usul ve esasları ile tartı toleranslarının Bakanlıkça yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.

Katı atık taşıma işlerinde bu husus ayrıca önemlidir; çünkü:

- Ödeme çoğunlukla ton başına yapılır. Aşırı yükleme, sefer sayısını azaltarak yüklenicinin maliyetini düşürür; ancak taşınan miktar aynı kaldığı için idarenin ödemesi değişmez. Yani riski idare ve kamu, faydayı yüklenici üstlenir.
- Aşırı yüklü araçlar karayolu yapısına zarar verir; bu zararın bedelini nihayetinde yine kamu öder.
- Kaza halinde sorumluluk tartışması idareye kadar uzanabilir.

Sayıştay'ın 2024 yılı denetim raporlarından birinde; bir büyükşehir belediyesinin evsel atık transferi hizmet alımı işine ait hakedişlerde, karayolları mevzuatının izin verdiği azami ağırlıkların üzerinde taşıma gerçekleştirildiği görülmüştür. Bulguda 2918 sayılı Kanunun 8 ve 65'inci maddelerine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde; karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik güvenliğinin tehlikeye atılmaması ve araçların karayolu yapılarında güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan toplam azami ağırlıkların ihlal edilmemesi gerektiği belirtilmiştir.

Uygulama önerisi: hakediş ekindeki kantar fişlerini yalnızca toplam tonaj için değil, sefer bazında azami yüklü ağırlık kontrolü için de inceleyin; aracın plakası, ruhsatındaki azami yüklü ağırlığı ve fişteki dolu ağırlığı yan yana görülebilsin. İhale dokümanına; araçların ruhsatında yazılı azami yüklü ağırlığı aşacak şekilde yüklenemeyeceği, aksi halde uygulanacak cezai şart ve doğacak idari para cezalarının yükleniciye ait olacağı hükmünü koyun. Yüklenicinin araç listesini ve ruhsat fotokopilerini dosyada tutun; kapasite kontrolü ancak bu bilgiyle yapılabilir. Transfer istasyonu ve döküm sahası girişlerindeki kantar kayıtlarını dijital olarak arşivleyin. Tekrarlayan aşımlarda, ödemeyi durdurmadan önce yükleniciye yazılı ihtar çıkarın ve süreci belgeleyin.