Mevzuat Bilgi Bankası
Kategori: Kamu İhale Mevzuatı
Pazarlık Usulünde “İvedilik” Şartı, Süre Değil Amaçla Ölçülür
Pazarlık Usulünde “İvedilik” Şartı, Süre Değil Amaçla Ölçülür
İdari Faaliyetlerde Kesinti Riskinin Giderilmesi İçin 4734/21(b)’nin Yorumu
Danıştay 13. Daire Kararları Çerçevesinde
T: 26.04.2021 – E: 2021/883 – K: 2021/1566
T: 20.05.2021 – E: 2021/1566 – K: 2021/1812
T: 03.03.2022 – E: 2021/5112 – K: 2022/841
T: 12.04.2022 – E: 2021/4793 – K: 2022/1591
T: 28.06.2022 – E: 2022/1514 – K: 2022/2920
Giriş
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21. maddesinin (b) bendi, pazarlık usulünün ancak belli istisnai durumlarda uygulanabileceğini öngörür. Bu bağlamda, “ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması” koşulu, en sık tartışılan ve yorum farklılıklarına açık alanlardan biridir. Danıştay 13. Daire’nin 2021 ve 2022 yıllarına ait seri kararları, “ivedilik” kavramının yalnızca zamanla değil, kamu hizmetinin devamlılığına yönelik idari ihtiyaçla ölçülebileceğini açıkça ortaya koymuştur.
Kararın Bağlamı ve Olayın Özeti
Uyuşmazlık konusu kararlar, çeşitli ihalelerin pazarlık usulüyle yapılması üzerine şekillenmiştir. İdareler, ihalenin ivedi yapılması gerektiğini belirterek 4734/21(b) bendine dayanmıştır. Ancak bazı durumlarda ihalenin daha erken sonuçlandırılması değil, idari hizmetlerdeki kesintinin önlenmesi gerekçesiyle bu usul tercih edilmiştir.
İtirazlar, bu durumun “ivedilik” şartını karşılamadığı yönünde olmuş, mesele Danıştay önüne taşınmıştır.
Danıştay’ın Değerlendirmesi
Danıştay 13. Daire, tüm dosyalar çerçevesinde şu esaslı değerlendirmeleri yapmıştır:
- İvedilik kavramı sadece süreye indirgenemez:
Hızlı yürütülmesi gereken ihaleler yalnızca zaman baskısı nedeniyle değil, hizmetin kesintiye uğrama riski nedeniyle de “ivedi” olarak kabul edilebilir. - Amaç, idari hizmetin sürekliliğini güvence altına almaktır:
Özellikle sağlık, ulaşım, güvenlik gibi kamu hizmetlerinin aksamaması, pazarlık usulü için yeterli gerekçedir. Bu durumlarda usulün uygulanabilirliği mevcuttur. - İhalenin hemen sonuçlandırılması değil, hizmetin aksamaması esastır:
Bu bağlamda, pazarlık usulüyle yapılan ihalelerde Danıştay, sürecin değil sonucun önemini vurgulamıştır.
Kararın Uygulamadaki Etkileri
Bu içtihatlar kamu idarelerine şu açılardan rehberlik eder:
- İhale gerekçeleri “hızlı yürütme” yerine “hizmetin sürdürülebilirliği” üzerinden kurulabilir.
- 4734/21(b) bendinin yorumu genişletici şekilde değil, hizmetin niteliğine göre yapılmalıdır.
- Pazarlık usulü keyfî kullanılamaz; ancak kamu hizmetine ilişkin gerekçeler varsa meşru kabul edilir.
Kararlar, özellikle olağanüstü hâl, pandemi, kamu düzenini tehdit eden hizmet aksaklıkları gibi durumlarda uygulanabilecek sağlam bir hukuki temel oluşturmuştur.
Sonuç
Danıştay 13. Daire’nin bu seri kararları, pazarlık usulü uygulamalarında “ivedilik” şartının salt teknik anlamda süre kısıtı olarak değil, kamu hizmetlerinin sürekliliğini sağlamaya yönelik bir zorunluluk olarak yorumlanması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, kamu idarelerinin usul tercihinde daha güçlü gerekçelendirme yapmalarını ve ihalelerin kamu yararı çerçevesinde yürütülmesini temin etmektedir.
Kamu İhale Mevzuatı
